<\/p>\n
Leonardo Da Vinci’nin \u201cMona Lisa\u201ddan sonraki en \u00fcnl\u00fc eseri olan \u201cSon Yemek ya da Son Ak\u015fam Yeme\u011fi\u201d, 15. y\u00fczy\u0131lda (tahmini 1495\u20131498 y\u0131llar\u0131 aras\u0131), Duke Lodovico Sforza’n\u0131n iste\u011fi \u00fczerine Milano yak\u0131nlar\u0131ndaki Santa Maria Dele Grazie’nin duvar\u0131na yap\u0131lan fresktir. \u201cAlt\u0131n Oran\u201d\u0131n ba\u015far\u0131yla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu freskte Hz. \u0130sa, son ak\u015fam yeme\u011finde havarilerine, i\u00e7lerinden birinin ona ihanet edeci\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r ve bu a\u00e7\u0131klama sonras\u0131 havariler aras\u0131ndaki korku ve \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k yans\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Leonardo’nun kulland\u0131\u011f\u0131 malzemeden dolay\u0131 hassas bir \u00e7al\u0131\u015fma olan bu fresk, o hayattayken tahrip olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar da onar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; ama yanl\u0131\u015f m\u00fcdahaleler de eserin bozulmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kadarla anlat\u0131lmamas\u0131 geren bu \u015faheser de, \u201cMona Lisa\u201ddan farks\u0131z de\u011fildir rivayetler konusunda.<\/p>\n
Leonardo, bu muhte\u015fem resme ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcc\u00fcn\u00fcn doru\u011fundayd\u0131.O d\u00f6nemde Milano d\u0131\u015f\u0131nda bile tan\u0131n\u0131yor ve belki de ya\u015fayan en b\u00fcy\u00fck \u0130talyan sanat\u00e7\u0131 olarak biliniyordu.<\/p>\n
S\u0131rad\u0131\u015f\u0131 \u00fcslubu a\u00e7\u0131s\u0131ndan Leonardo, “Son Ak\u015fam Yeme\u011fi” ile gelenekleri y\u0131kan bir ba\u015fyap\u0131t \u00fcretti. Ancak i\u015fe yakla\u015f\u0131m\u0131 ile hem i\u015fverenin, hem de koruyucusunun keyfini ka\u00e7\u0131rd\u0131. Leonardo’nun yava\u015fl\u0131\u011f\u0131, manast\u0131r\u0131n ba\u015f rahibinin sabr\u0131n\u0131 t\u00fcketti. Ba\u015f rahip, sanat\u00e7\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na sesini \u00e7\u0131kartmadan, saatlerce bakakalmas\u0131ndan; birka\u00e7 f\u0131r\u00e7a darbesinin ard\u0131ndan, g\u00fcn\u00fcn geri kalan\u0131n b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ortalarda g\u00f6z\u00fckmemesinden yak\u0131nmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Leonardo’nun bu yava\u015fl\u0131\u011f\u0131, herkes\u00e7e bilinen yeteneklerini ortaya d\u00f6kme tarz\u0131ndand\u0131r. Onlara g\u00f6re Leonardo, uygun y\u00fcz hatlar\u0131n\u0131 bulup bunlar\u0131 kafas\u0131na yerle\u015ftirinceye dek, Milano sokaklar\u0131n\u0131 ar\u015f\u0131nlay\u0131p durmu\u015ftur. Babas\u0131, Leonardo’nun “Son Ak\u015fam Yeme\u011fi” tablosunu \u00fcretmesine tan\u0131k olmu\u015ftur 1550’lerde \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n
“Bir y\u00fcz\u00fc resmetmek istedi\u011finde, \u00f6nce onun ay\u0131rt edici \u00f6zelliklerini ve mizac\u0131n\u0131 ele al\u0131rd\u0131..ve nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fine karar verdi\u011finde; bu t\u00fcr insanlar\u0131n bir araya geldi\u011fi yerlere gider ve b\u0131kmadan y\u00fczleri, tav\u0131rlar\u0131, giysileri ve bedensel hareketleri g\u00f6zler.. bunlar\u0131 defterine kaydederdi.”<\/p>\n
1497 de Leonardo’nun bu proje i\u00e7in iki y\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc harcamas\u0131ndan sonra; sabr\u0131 ta\u015fan ve sanat\u00e7\u0131n\u0131n yemekhanesinde yaratt\u0131\u011f\u0131 da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011fa k\u0131zan ba\u015f rahip, Ludovico’ya \u015f\u00f6yle yak\u0131nm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n
“Bitmeyen yaln\u0131zca Yahuda’n\u0131n ba\u015f\u0131. Bir y\u0131l\u0131 a\u015fan bir s\u00fcredir Leonardo resme dokunmad\u0131\u011f\u0131 gibi, g\u00f6rmeye bile bir kez geldi.”<\/p>\n
Ludovico \u00f6fkeyle, Leonardo’yu gecikmenin nedenlerini a\u00e7\u0131klamas\u0131 i\u00e7in, yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rtt\u0131. Bir \u00e7a\u011fda\u015f\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Leonardo \u015f\u00f6yle cevap vermi\u015fti:<\/p>\n
“Ekselanslar\u0131 bitirilmemesi gerekenin yaln\u0131zca Yahuda’n\u0131n ba\u015f\u0131 oldu\u011fundan haberdarlar. Herkesin bildi\u011fi gibi, o k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle g\u00f6ze batan bir al\u00e7akt\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcnahkarl\u0131\u011f\u0131na uyan bir \u00e7ehreyle betimlenmeli. \u015eimdiye de\u011fin, en az\u0131ndan bir y\u0131ld\u0131r, gece g\u00fcnd\u00fcz her g\u00fcn Ekselanslar\u0131n\u0131n bildi\u011fi gibi, kentin t\u00fcm haydutlar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Borghetto’ya gidiyorum.Ancak hen\u00fcz akl\u0131mdakine uygun k\u00f6t\u00fcl\u00fckte bir y\u00fcz bulamad\u0131m.Bu y\u00fcz\u00fc buldu\u011fumda resmi bir g\u00fcnde bitirece\u011fim. Ancak e\u011fer ara\u015ft\u0131rmam sonu\u00e7suz kal\u0131rsa, Ekselanslar\u0131na beni \u015fikayet etmeye gelen ve aranan \u00f6zelliklere tam uyan ba\u015f rahibin \u00e7ehresini kullanaca\u011f\u0131m.”<\/p>\n
Bu zekice cevap Luduvico’yu g\u00fcld\u00fcrd\u00fc. Vasari’nin aktard\u0131\u011f\u0131 gibi:<\/p>\n
“Bu cevap, d\u00fck\u00fc g\u00fclmekten k\u0131rd\u0131 ge\u00e7irdi ve \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7indeki zavall\u0131 ba\u015f papaz da, Leonardo’yu rahat b\u0131rakt\u0131.”<\/p>\n
Bu tabloyu Leonardo, yeni bir tarzda, kendi bulu\u015fu olarak haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 boyalarla resmetmi\u015ftir. Ve ne yaz\u0131k ki; solmaya, kabarmaya ve d\u00f6k\u00fcl\u00fcp bozulmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak yine de ressam Rafael, bu tabloyu tamamen bozulmadan, kopya etmi\u015f ve b\u00f6ylece onu unutulmaktan kurtarm\u0131\u015ft\u0131r.
\nLeonardo’nun eserlerini ve \u00f6zellikle “Gizli\u00ad Son Ak\u015fam Yeme\u011fi: La \u00c7ena” ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi en b\u00fcy\u00fck eserini tan\u0131mada, onun bu duygular\u0131, birer ipucu olarak an\u0131labilir. Ve belki bu nedenle duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in “Gizli \u00adSon Ak\u015fam Yeme\u011fi” tablosuna, \u0130sa’y\u0131 \u00f6n planda resmetmi\u015ftir. Ve yine bunun i\u00e7indir ki, dehas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn olanaklar\u0131n\u0131 kullanarak bu tabloyu yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Milano’da \u00e7ok \u00fcnl\u00fc olan “Milano Katedrali” meydan\u0131ndan ba\u015flayarak \u015fehrin kenar mahallelerine kadar uzanan “Via Dante” soka\u011f\u0131nda St. Maria della Grazie ad\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck, fakat \u00e7ok eski bir manast\u0131r vard\u0131r. Leonardo, bu katedralin “Sofra Odas\u0131”ndaki duvarlar\u0131n\u0131n birine, b\u00fct\u00fcn geni\u015fli\u011fi boyunca, “Gizli\u00adSon Ak\u015fam Yeme\u011fi” ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi bir tablo i\u015flenmi\u015ftir. Bu tablo\u037e b\u00fcy\u00fck bir oday\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu salonun dip taraf\u0131nda \u00fc\u00e7 pencere g\u00f6r\u00fclmektedir. Salonun \u00f6n k\u0131sm\u0131nda uzun bir masa bulunmaktad\u0131r. Masan\u0131n arka kenar\u0131na, y\u00fczleri tabloya bakanlara d\u00f6n\u00fck olarak oturanlar vard\u0131r. Bunlar \u0130sa ve 12 havarisidir. \u0130sa, oturanlar aras\u0131nda ve masan\u0131n ortalar\u0131nda oturmaktad\u0131r. Havarilerin alt\u0131s\u0131, \u0130sa’n\u0131n sa\u011f\u0131nda, alt\u0131s\u0131 solunda\u037e yan yana oturmu\u015flard\u0131r. \u0130sa’n\u0131n ba\u015f\u0131, hafif\u00e7e sol omzuna do\u011fru e\u011fiktir. G\u00f6zleri donuktur, belirsizdir. \u0130ki elini masaya birbirinden biraz a\u00e7\u0131k olarak dayam\u0131\u015ft\u0131r. Derin d\u00fc\u015f\u00fcnceler i\u00e7indedir, \u00e7ok \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fc bir hali vard\u0131r. Sanki, b\u00fct\u00fcn \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca\u037e \u00f6\u011frencileriyle bir arada, hep beraber ge\u00e7irdi\u011fi g\u00fcnlerden sonra neler olaca\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u00e7indedir.<\/p>\n
Leonardo’nun resim sanat\u0131ndaki b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamak i\u00e7in her \u015feyden \u00f6nce, iki \u015fey \u00fczerinde, evvel\u00e2 kompozisyon \u00fczerinde, sonra \u0131\u015f\u0131k ve g\u00f6lge \u00fczerinde durmak l\u00e2z\u0131md\u0131r. Onun en b\u00fcy\u00fck kompozisyonu Cenacolo (Son Ak\u015fam Yeme\u011fi) oldu\u011fu i\u00e7in bu eserdeki \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtmek yeter. Santa Maria delle Grazie’nin yemek salonunda bulunan bu freskonun her taraf\u0131 aradan yar\u0131m as\u0131r ge\u00e7meden \u00e7atlam\u0131\u015f, boyalar\u0131 d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f; beceriksiz ellerin tamirleriyle eser, b\u00fcsb\u00fct\u00fcn berbat bir duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bug\u00fcn, son \u015fekli ile onda g\u00f6lgeleri and\u0131ran fig\u00fcrlerden ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6r\u00fclmez. Fakat buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Leonardo’nun talebelerinden Marco d’Oggione’nin 1510 senesinde, asl\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn parlakl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde bulundu\u011fu s\u0131ralarda, yapm\u0131\u015f oldu\u011fu kopyalar vard\u0131r; Paris’te Louvre m\u00fczesinde bulunan kopya ile Londra’da g\u00fczel sanatlar mektebindeki kopya bu ressama atfolunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Eser, Magripli Ludovico taraf\u0131ndan Santa Maria Delle Grazie manast\u0131r\u0131 yemekhanesi i\u00e7in \u0131smarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Sanat\u00e7\u0131n\u0131n tamamlayabildi\u011fi birka\u00e7 resimden biridir. Daha Leonardo hayatta iken y\u0131pranmaya ba\u015flamas\u0131, renklerin do\u011fall\u0131klar\u0131n\u0131 kaybetmesi, inan\u0131lmaz bir talihsizliktir. Bunun da nedeni Leonardo’nun salondaki rutubeti hesaplamadan de\u011fi\u015fik bir boyama tekni\u011fi uygulamas\u0131d\u0131r. Ancak bu hali ile bile, insan dehas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck mucizelerinden biridir<\/p>\n
Rahiplerin uzun yemek masalar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu salonun bir duvar\u0131n\u0131 boydan boya kaplayan, d\u00f6rt metre geni\u015fli\u011findeki bu ba\u015fyap\u0131t, ilk a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn m\u00fcthi\u015f bir heyecan uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Salonun do\u011fal \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 yemek masas\u0131n\u0131n tam \u00fczerini ayd\u0131nlatmakta, perspektifle birlikte, resme sanki salonunun uzant\u0131s\u0131ym\u0131\u015f\u00e7as\u0131na bir derinlik kazand\u0131rmaktad\u0131r<\/p>\n
Kompozisyonun i\u00e7 mekanlara ta\u015f\u0131nmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 ilk resimlerden biridir Santral perspektif kurallar\u0131na g\u00f6re yap\u0131lm\u0131\u015f olup orta \u00e7izgi Hz. \u0130sa’n\u0131n sa\u011f g\u00f6z\u00fcnden ge\u00e7er. Bu duru\u015f, ayn\u0131 zamanda Hz. \u0130sa’n\u0131n manevi konumunu da betimlemektedir.<\/p>\n
R\u00f6nesans’la birlikte \u00e7izgisellik, y\u00fczeysel \u00fcslup anla\u015f\u0131l\u0131rl\u0131k ve \u00e7okluk resimde i\u015flenmi\u015ftir. \u00c7izgisel \u00fcslup cisimler ve uzayla u\u011fra\u015f\u0131r ve \u00fc\u00e7 boyutluluk izlenimi vermek i\u00e7in \u0131\u015f\u0131k ve g\u00f6lgeyi kullan\u0131r. Ama \u00e7izgi kesin bir s\u0131n\u0131r olarak \u00fcst\u00fcn, ya da hi\u00e7 de\u011filse onlara e\u015fit bir yer al\u0131r. R\u00f6nesans’ta b\u00fct\u00fcn elemanlar tek tek ele al\u0131n\u0131p i\u015flenmi\u015ftir. Par\u00e7alar tek ba\u015f\u0131na ve b\u00fct\u00fcne kar\u015f\u0131 sorumludurlar. Leonardo hakl\u0131 olarak \u0131\u015f\u0131k-g\u00f6lge kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n babas\u0131 say\u0131l\u0131r ve \u00f6zellikle onun \u201cSon Ak\u015fam Yeme\u011fi\u201d Yeni\u00e7a\u011f sanat\u0131nda ilk defa olarak \u0131\u015f\u0131k-g\u00f6lgenin kompozisyon etkenleri olarak b\u00fcy\u00fck \u00e7apta kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk resim olmu\u015ftur.<\/p>\n
Leonardo Da Vinci ilk kez Sfumato (boyal\u0131 y\u00fczeyler aras\u0131nda yumu\u015fak ge\u00e7i\u015f) kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. R\u00f6nesans’ta kapal\u0131 \u00fcslupla birlikte her \u015fey dengelidir ve geometrik orant\u0131 vard\u0131r. \u201c16. Y\u00fczy\u0131lda resmin k\u0131s\u0131mlar\u0131 bir merkezi eksen etraf\u0131ndan d\u00fczenlenmektedir, ya da e\u011fer bu yoksa, tablonun iki yar\u0131s\u0131 aras\u0131nda tam bir denge g\u00f6zetilmektedir. \u00d6rne\u011fin Leonardo’nun \u0130sa’n\u0131n son ak\u015fam yeme\u011finde, bir orta fig\u00fcr\u00fcn \u00f6tekilerden ayr\u0131lmas\u0131 ve yan gruplar\u0131n dengeli olarak ele al\u0131nmas\u0131yla simetrik form ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.\u201d<\/p>\n
Leonardo’nun Son Ak\u015fam Yeme\u011fi isimli resmi, yaratt\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7eklik alg\u0131s\u0131 ve sanatsal ifadenin dengeli bile\u015fimi ile en \u00f6nemli eserlerinden biridir. Yap\u0131t Milano’da Santa Maria dele Grazie manast\u0131r\u0131n\u0131n rahiplerinin yemek yedikleri d\u00f6rtgen salonun bir duvar\u0131nda yer almaktad\u0131r. \u0130sa on iki havarisiyle birlikte uzun bir yemek masas\u0131n\u0131n etraf\u0131nda betimlenmi\u015ftir. Bu ba\u015fyap\u0131t halka a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, rahiplerin uzun yemek masalar\u0131n\u0131n yan\u0131nda, \u0130sa ve Havarilerinin yemek masas\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc an, yaratt\u0131\u011f\u0131 izlenimi ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. Bu kutsal \u00f6yk\u00fc, o zamana dek, seyirciye bunca yak\u0131n olmam\u0131\u015ft\u0131. Rahiplerin yemek salonuna bir ba\u015fkas\u0131 daha eklenmi\u015fti sanki ve Son Ak\u015fam Yeme\u011fi elle tutulur bir \u015fey oluvermi\u015fti\u201d<\/p>\n
Hz. \u0130sa’n\u0131n son ak\u015fam yeme\u011finde havarilere \u201c\u0130\u00e7inizden biri bana ihanet edecek\u201d dedi\u011fi an\u0131 anlat\u0131r. Hz. \u0130sa masan\u0131n ortas\u0131nda sakin bir \u015fekilde yaln\u0131z olarak oturmaktad\u0131r. Kendisini ikili \u00fc\u00e7l\u00fc gruplar halinde \u00e7evreleyen havariler bu s\u00f6z\u00fc nedeni ile \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7erisindedirler. Masan\u0131n en solundaki Bartholomaus, heyecanla aya\u011fa f\u0131rlam\u0131\u015f, yan\u0131ndaki Jacobus Min\u00f6r ve Andreas ise ellerini havaya kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Peter (Petrus) de aya\u011fa kalkm\u0131\u015f, masan\u0131n ortas\u0131na do\u011fru k\u0131zg\u0131nl\u0131kla bakmaktad\u0131r. Hain Judas (Yahuda) hayretle geriye f\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r, sa\u011f elinde ihaneti kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda alm\u0131\u015f oldu\u011fu para kesesini tutmaktad\u0131r. Judas daha \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f olan t\u00fcm Son Ak\u015fam Yeme\u011fi resimlerinin aksine masan\u0131n \u00f6n\u00fcnde de\u011fil, di\u011fer havarilerle birlikte arkas\u0131nda durmaktad\u0131r. Yan\u0131ndaki Johannes (Yuhanna) ise hen\u00fcz hainin kimli\u011fini bilmedi\u011finden gayet sakin, ellerini birle\u015ftirmi\u015f bir \u015fekilde oturmaktad\u0131r. Yine resmin sa\u011f\u0131ndaki havarilerin her biri de\u011fi\u015fik bir hareket yaparken zaman durmu\u015f gibidir<\/p>\n
Masa \u00f6rt\u00fcs\u00fc ve tabaklar \u00fczerindeki desenler izleyenleri hayrete d\u00fc\u015f\u00fcrecek kadar ayr\u0131nt\u0131lar i\u00e7ermektedir. Masa \u00fczerindeki yiyecekler ise enfes nat\u00fcrmort \u00f6rnekleridir.<\/p>\n
Son Ak\u015fam Yeme\u011fi’nin Men\u00fcs\u00fc<\/strong><\/p>\n Milano’daki Santa Maria delle Grazie Kil\u015fsesi’nin yemekhane duvar\u0131nda bulunan \u2018Son Yemek’ tablosu 1997 y\u0131l\u0131nda kapsaml\u0131 bir restorasyondan ge\u00e7irildi. Restorasyon s\u0131ras\u0131nda ara\u015ft\u0131rmalara \u0131\u015f\u0131k tutmak \u00fczere digital foto\u011fraftan, radyolojik taramaya kadar bir \u00e7ok y\u00f6ntemle tablonun g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri de al\u0131nd\u0131. Bu veriler \u00fczerinde Sanat Tarihi Profes\u00f6r\u00fc John Varriano’nun yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar sonucu haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u2018Leonardo ile ak\u015fam yeme\u011finde’ ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan makalesi Gastronomica Dergisi’nde yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n Makalede \u015fimdiye kadar \u0130sa Peygamber’in yemek yedi\u011fi masada sadece ekmek ve kuzu eti oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrken, son ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re, masan\u0131n o kadar da sade olmad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Masada ayr\u0131ca d\u00f6nemin g\u00f6zde yemeklerinden ek\u015fi soslu portakal dilimleriyle s\u00fcslenmi\u015f \u0131zgara y\u0131lanbal\u0131\u011f\u0131n\u0131n da masada bulundu\u011fu belirtilirken, masa \u00fczerinde ayr\u0131ca nar oldu\u011fu da belirlendi.<\/p>\n