Eski \u0130skandinav kay\u0131tlar\u0131, T\u00fcrklerin eskiden ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge ve bizzat T\u00fcrk topluluklar\u0131 ile \u0130skandinavyal\u0131lar\u0131n atalar\u0131n\u0131n yo\u011fun temasta olduklar\u0131n\u0131 bildirmektedir. Bunlar \u00e7ok \u00f6nemli k\u00fclt\u00fcrel \u00f6\u011feleri i\u00e7erir. Ayr\u0131ca etnik temaslar da ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Sonu\u00e7ta en \u00f6nemli k\u00fclt\u00fcrel niteliklerden biri olan kahraman tiplemesinin \u0130skandinav ve Turan d\u00fcnyalar\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde benze\u015fti\u011fini g\u00f6rmek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca bu kahramanlara verilen isimler de benze\u015fmektedir ve belki de k\u00f6kte\u015ftir.<\/p>\n
Hayli c\u00fcsseli bir kitapl\u0131k olu\u015fturan \u0130skandinav sagalar\u0131 (efsaneleri) T\u00fcrkiye\u2019de bir genel k\u00fclt\u00fcr konusu olman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ememi\u015ftir. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarda ele al\u0131nmas\u0131n\u0131n \u00f6rnekleri yok denecek kadar azd\u0131r. Bu y\u00fczden, bilimsel olarak fazla bilinmeyen bu konuda ileri bir a\u015famay\u0131 i\u00e7eren, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 bir tarzda bildiri sunma cesaretini dinleyici kitlemizin \u00e7o\u011funlu\u011funun halkbilimci olmas\u0131ndan ald\u0131k. Bu y\u00fczden biz saga tan\u0131mlamas\u0131na girmeyece\u011fiz.<\/p>\n
‘F’ \u00fcns\u00fcz\u00fcn\u00fc bulundurmayan T\u00fcrk\u00e7enin ‘alp’ kelimesi ile Kuzeylilerin ‘elf’ s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc aras\u0131ndaki dilbilimsel ili\u015fkiyi kanaatlerinize havale ediyoruz. Belki ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fmada bu s\u00f6zc\u00fckler etimolojik olarak tahlil edilmelidir. A\u015fina olunan usul, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmadan sonra tarihi zeminle ilgili bir sonuca varmakt\u0131r. Biz ise tersini yapacak ve \u00f6nce tarihi zemini a\u00e7\u0131klay\u0131p ard\u0131ndan bu zeminde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapaca\u011f\u0131z.<\/p>\n
Eski T\u00fcrkleri betimleyen kaynaklar neredeyse hep bir a\u011f\u0131zdan sar\u0131\u015f\u0131n bir kavimden bahsederler ve Kumanlar bu bahislerde sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir yer tutar. Bu tip insan\u0131 herhalde en iyi bu b\u00f6lgede bulabiliriz. T\u00fcrk boy isimlerinin ezici \u00e7o\u011funlu\u011fu bat\u0131 tarafa aittir ve do\u011fuda ge\u00e7mez. \u015eu an, dayat\u0131lm\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131 b\u0131rakarak eldeki veri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnen bir dilbilimcinin rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebilece\u011fi \u015fey, T\u00fcrk\u00e7enin en yak\u0131n akrabas\u0131n\u0131n Macarca oldu\u011fu ve bu ikisinin muhtemelen ayn\u0131 dilden indi\u011fidir. Bu da ayn\u0131 b\u00f6lgeye i\u015faret edecektir.<\/p>\n Hatta ba\u015fka ayr\u0131nt\u0131lar da tespit edilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin Osman Karatay\u2019\u0131n yenilerdeki bir tespitine g\u00f6re, G\u00f6kt\u00fcrk devletini kuracak olan T\u00fcrk budun, u\u011frad\u0131\u011f\u0131 felaketin ard\u0131ndan Ergenekon vadilerine s\u0131\u011f\u0131nmadan \u00f6nce Orta \u0130dil civar\u0131nda ya\u015f\u0131yordu. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130skandinavya ile \u0130dil boylar\u0131n\u0131 harita \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, aralar\u0131nda \u00e7ok s\u0131k\u0131 tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkilerin bulunmas\u0131 de\u011fil, bulunmamas\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olacakt\u0131r. Hatta s\u0131k\u0131 bir etnik ili\u015fki d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in de zemin bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkistan\u2019dan \u0130skandinavya\u2019ya g\u00f6\u00e7en Kral Odin, daha sonra tanr\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve Kuzeylilerin ba\u015ftanr\u0131s\u0131 haline gelmi\u015ftir. Kavminin ad\u0131 Az\u2019d\u0131r, yani G\u00f6kt\u00fcrk yaz\u0131tlar\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za Az Budun olarak \u00e7\u0131kan, Abakan bozk\u0131r\u0131nda K\u0131rg\u0131z kom\u015fulu\u011fundaki halk. Eski\u00e7a\u011fda Azlar\u0131 Aral boylar\u0131nda g\u00f6r\u00fcyorduk. Timur bir sefere \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce bu b\u00f6lgedeki \u00d6den Ata\u2019n\u0131n kabrini ziyaret etmi\u015f, dua ve dilekte bulunmu\u015ftur. \u015eimdiki Da\u015fo\u011fuz yak\u0131nlar\u0131nda da \u00dctin Kala diye eski bir y\u0131k\u0131nt\u0131dan haber verilmektedir.<\/p>\n E\u011fer bir T\u00fcrk budununun \u00f6nderi \u0130skandinav k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde ba\u015ftanr\u0131 haline geliyorsa, bizim Alpler ile Elfleri k\u0131yaslamam\u0131zda hi\u00e7bir beis kalmayacakt\u0131r. \u00d6nce tarihi a\u00e7\u0131dan T\u00fcrk ve \u0130skandinav kahramanlar\u0131n\u0131, daha sonra da destan\u00ee anlam\u0131yla alplar\u0131 ve elfleri ana ba\u015fl\u0131klar halinde anlataca\u011f\u0131z. Alp, T\u00fcrk\u00e7enin \u00e7e\u015fitli leh\u00e7elerinde kahraman, cesur, yi\u011fit anlamlar\u0131na gelir.<\/p>\n T\u00fcrkiye, Azerbaycan, T\u00fcrkmen, K\u0131rg\u0131z, Karakalpak T\u00fcrk\u00e7elerinde \u201calp\u201d; \u00c7uva\u015f\u2010 \u00e7a\u2019da \u201cul\u0131p\u201d; Kazak, Tatar ve Hakas T\u00fcrk\u00e7elerinde \u201cal\u0131p\u201d \u015fekillerinde kullan\u0131lmaktad\u0131rlar. Destan \u00e7a\u011flar\u0131ndan, \u0130slamiyet\u2019in kabul edilmesinden sonraki d\u00f6nemlere dek Alp unvan\u0131, bir\u00e7ok boy taraf\u0131ndan ve h\u00fck\u00fcmdarlardan k\u00fc\u00e7\u00fck komutanlara kadar yay\u0131lan bir yelpazede kullan\u0131ld\u0131. \u0130slamiyet\u2019ten sonraki devirlerdeki Alp\u2010Gazi ve Alp\u2010Eren kullan\u0131mlar\u0131 yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ki\u015fi ismi, s\u0131fat, unvan olarak \u00e7e\u015fitli kullan\u0131mlar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n Alplar, s\u00fcre\u011fen sava\u015f \u015fartlar\u0131nda ya\u015fayan g\u00f6\u00e7ebe boylarda \u00f6nderlik ve sava\u015f\u00e7\u0131l\u0131k yetenekleriyle sivrilen kimselerdir. \u0130yi binicilerdir, sava\u015f aletlerini \u00e7ok iyi kullan\u0131rlar ve sava\u015flarda ki\u015fisel kahramanl\u0131klar\u0131n\u0131 sak\u0131nmadan sergilerler. Uzun boylu, bahad\u0131r ve g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcrler. Aralar\u0131nda kan davalar\u0131 s\u00fcrer. Ozanl\u0131k yeteneklerini haiz olanlar\u0131 vard\u0131r. Kad\u0131nlar t\u00fcm bu \u00f6zellikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan erkeklerden geri kalmaz. Konfederasyon \u015fartlar\u0131nda bir alp\u0131n \u00e7evresinde daha alt d\u00fczeyde alplar toplan\u0131r. En \u00fcstteki alpla ba\u011f\u0131ml\u0131 alplar\u0131 aras\u0131nda geli\u015fig\u00fczel olmayan ve bir hukuka dayanan ili\u015fkiler sistemi vard\u0131r.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 tek ba\u015f\u0131na de\u011fil, y\u00fcksek \u00f6nderlik yetenekleriyle \u00e7evresine toplad\u0131\u011f\u0131 kitleyle ger\u00e7ekle\u015ftirir. G\u00f6\u00e7ebe federasyonlar\u0131 devri ideolojisinin temsilcisidir. Bat\u0131 T\u00fcrk gelene\u011fini temsil eden O\u011fuz\u2019un d\u00fczen\u2010devlet\u2010t\u00f6re kurucu alp \u00f6zelliklerine nazaran Do\u011fu T\u00fcrklerinin alplar\u0131 mazlum halk\u0131n\u0131 zul\u00fcmden kurtarmaya soyunan daha savunmada bir tiptir. Devlet kuruculuktan ziyade, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015fgalciye kar\u015f\u0131 korumakla u\u011fra\u015f\u0131r. G\u00fcney ve Kuzey Sibirya destanlar\u0131 bu t\u00fcrden alplar\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Manas destan\u0131 ise bu iki gelene\u011fin aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n Manas, hem halk\u0131n\u0131n esaretini ortadan kald\u0131r\u0131r hem de devlet kuruculu\u011fu g\u00f6revini \u00fcstlenir. Dolay\u0131s\u0131yla kut, Manas\u2019ta Sibirya destanlar\u0131n\u0131n alplar\u0131na g\u00f6re daha belirgindir.\u00a0<\/strong><\/p>\n Manas destan\u0131ndaki alp tipinin ortak \u00f6zellikleri \u015fu \u015fekildedir:<\/strong><\/span><\/p>\n 1) \u00c7e\u015fitli hayvanlar\u0131n \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131rlar ve di\u011fer insanlara g\u00f6re bu suretle farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterirler.<\/p>\n 2) Trajedinin ideal kahraman\u0131ndan ziyade daha insani, iyili\u011fi, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, \u00e7e\u015fitli zaaflar\u0131 b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131yan karakter yap\u0131s\u0131na sahip.<\/p>\n 3) Kavray\u0131\u015fl\u0131, bilge, \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcd\u00fcrler.<\/p>\n 4) G\u00fc\u00e7l\u00fc ve iridirler. D\u00fc\u015fman saflar\u0131n\u0131 tek ba\u015flar\u0131na darmada\u011f\u0131n ederler.<\/p>\n 5) Gece h\u0131zl\u0131 hareket etme ve karanl\u0131kta iz s\u00fcrme \u00f6zellikleri vard\u0131r.<\/p>\n 6) C\u00f6merttirler. Halk\u0131n koruyucusudurlar.<\/p>\n 7) K\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flarda beden hareketlerinin, silah kullanman\u0131n ustas\u0131 olurlar, \u00fclke y\u00f6netirler.<\/p>\n 8) Kulland\u0131klar\u0131 e\u015fyayla (at, yay, ok) b\u00fct\u00fcnle\u015firler ve bu e\u015fyan\u0131n insanlar gibi ismi vard\u0131r.<\/p>\n 9) Kahraman\u0131n tekli\u011fi ideolojisi vard\u0131r. Birden fazla kahraman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmaya davetiye \u00e7\u0131kar\u0131r. Erkekler b\u00f6yleyken kad\u0131nlar\u0131n da onlardan a\u015fa\u011f\u0131 kal\u0131r meziyetleri yoktur.<\/p>\n Genel \u00f6zellikleri \u015fu \u015fekildedir: <\/strong><\/span>1) Ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini \u00e7ekinmeden s\u00f6yleyebilirler. 2) \u00d6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcd\u00fcrler (kehanet yetene\u011fini haiz) ve mant\u0131kl\u0131d\u0131rlar. Falc\u0131l\u0131k yetene\u011fi ta\u015f\u0131yanlar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n Bu erkek ve kad\u0131n tiplerinin \u00f6zelliklerin hemen hepsinin \u0130skandinav kahramanlar\u0131nda da oldu\u011funu g\u00f6rece\u011fiz. Peki \u0130skandinav kahraman\u0131 kimdir? \u0130skandinav metinleri malzeme olarak tarih\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan hala tart\u0131\u015fmal\u0131 kabul edilir, ancak \u0130skandinav geleneklerinin ve tarihinin incelenmesine giri\u015fen bir bilim adam\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan paha bi\u00e7ilemez de\u011ferde olduklar\u0131 \u015f\u00fcphe g\u00f6t\u00fcrmez.<\/p>\n Destan\u00ee\u2010tarihi metinler olan sagalar, H\u0131ristiyanl\u0131k \u00f6ncesi \u00e7a\u011f\u0131n kozmolojisini yans\u0131tan edda \u015fiirleri ve saga \u00f6zellikleri g\u00f6stermekle birlikte onlar kadar uzun olmayan k\u0131sa anlat\u0131lar an\u0131lan kaynaklardand\u0131r. Saga metinlerinde sahneye \u00e7\u0131kan kahraman fig\u00fcrlerinin baz\u0131lar\u0131 ger\u00e7ekten ya\u015fam\u0131\u015f olan tarihi \u015fahsiyetler, baz\u0131lar\u0131 ise hayalidir, hatta baz\u0131lar\u0131 d\u00fcped\u00fcz masals\u0131d\u0131r (K\u0131z\u0131l Erik\u201014, \u201cTek Ayakl\u0131lar\u201d gibi).<\/p>\n Buna kar\u015f\u0131l\u0131k hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok ki merkezdeki krallarla merkezka\u00e7taki soylu beylerin m\u00fccadelelerinin ve literat\u00fcrde Viking \u00c7a\u011f\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan d\u0131\u015f seferler \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n filizlenmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir kahramanl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n atmosferi yans\u0131t\u0131lmaktad\u0131r. Biz, \u0130skandinav kahraman fig\u00fcrlerinin ortak \u00f6zelliklerini d\u00f6rt kayna\u011fa dayanarak belirledik. Bunlar; Yan\u0131k Njall, Heimskringla (ilk be\u015f saga), K\u0131z\u0131l Erik, Egil sagalar\u0131d\u0131r. Birincil kaynak olarak saga literat\u00fcr\u00fc elbette \u00e7ok daha geni\u015ftir ve incelemelerimizin derinle\u015fmesiyle ilgi \u00e7ekici sonu\u00e7lara ula\u015faca\u011f\u0131m\u0131z kesindir. \u015eimdilik vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z sonu\u00e7lar dahi heyecan vericidir.<\/p>\n \u00d6nce \u0130skandinav kahraman\u0131n\u0131 tan\u0131mlayal\u0131m:<\/strong><\/span><\/p>\n 1) Sava\u015f\u00e7\u0131d\u0131r. <\/strong>Muharebe esnas\u0131nda komutan kral\/bey dahi en \u00f6nde \u00e7arp\u0131\u015f\u0131r ve d\u00fc\u015fman saflar\u0131nda ciddi bir bozgun yarat\u0131r. Silahtan olurlarsa birbirlerine \u2010metinlerdeki ifadesiyle\u2010 tekme tokat giri\u015firler. Sava\u015f\u00e7\u0131l\u0131k \u00f6ylesi bir meziyettir ki bir Viking ya\u015fland\u0131\u011f\u0131 ve yata\u011f\u0131nda \u00f6lece\u011fini anlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ilenmi\u015f ve kral\u0131ndan ufukta g\u00f6r\u00fcnen sava\u015fta cephe g\u00f6revi istemi\u015ftir.<\/p>\n Metinlerde s\u00f6z\u00fc edilen bir\u00e7ok beyin \u00f6n saflarda \u00e7at\u0131\u015f\u0131rken \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin \u00e7ok say\u0131da de\u011finme vard\u0131r. Bu yi\u011fitlik paradigmas\u0131n\u0131n i\u00e7ine, kendisinden haber\u2010 siz mal\u0131n\u0131 ya\u011fmalad\u0131\u011f\u0131 adam\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda korkak durumuna d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in geri d\u00f6n\u00fcp mal sahibi adam\u0131 ve maiyetini yakmak gibi ilgin\u00e7 tutumlar da girer.<\/p>\n 2) T\u00fcccard\u0131r.<\/strong> Ya\u011fmac\u0131l\u0131k ve hara\u00e7\u00e7\u0131l\u0131ktan ayr\u0131lmayan melezlenmi\u015f bir ticaret rutinleri vard\u0131r. Sadece kendi aralar\u0131nda de\u011fil, \u0131rmaklar yoluyla do\u011fu ve g\u00fcney ekseninde Do\u011fu ve Bat\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n i\u00e7lerine kadar.<\/p>\n 3) C\u00f6merttir.<\/strong> Ba\u011fl\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 cimrilik yapanlardan iyi bir dille bahsedilmez. Eli a\u00e7\u0131kl\u0131k ise bir meziyet olarak daima y\u00fcceltilir.<\/p>\n 4) Hukuk\u00e7udur.<\/strong> D\u00fczen kurucu ve koruyucudurlar. Yap\u0131ca ve i\u015flevce T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kurultay\u0131na benzerlik arz eden y\u0131ll\u0131k b\u00fcy\u00fck althing toplant\u0131s\u0131 ve bunun yan\u0131nda toyla e\u015fle\u015ftirilebilecek k\u00fc\u00e7\u00fck \u015f\u00f6lenler, d\u00fczenin sa\u011flanmas\u0131nda ve peki\u015ftirilmesinde i\u015flev ta\u015f\u0131rlar.<\/p>\n Ya\u011fmac\u0131l\u0131k hukuksuzluk demek de\u011fildir. Yan\u0131k Njall\u2019\u0131n Sagas\u0131\u2019n\u0131n ba\u015fkahramanlar\u0131ndan Njall\u2019\u0131n \u015fu s\u00f6z\u00fc bir istisna de\u011fildir: \u201c\u00dclkemiz yasalar \u00fcst\u00fcne kurulacakt\u0131r, yasas\u0131zl\u0131ksa y\u0131k\u0131m getirecektir\u201d. Saga kahramanlar\u0131nda d\u00fczen kuruculuk ve kendi alg\u0131lad\u0131klar\u0131 kozmosu dengeye kavu\u015fturmak, s\u0131k rastlanan bir karakter \u00f6zelli\u011fidir.<\/p>\n 5) \u00d6nsezilidir.<\/strong> Gelece\u011fi okumada ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 bir yetenekleri vard\u0131r. Bu, bilgelikten farkl\u0131d\u0131r. Kahraman \u00f6zellikleriyle \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir kimse bilge olabilir, ama \u00f6nsezili olmayabilir. \u00d6nsezili ki\u015filerin en \u00fcnl\u00fc \u00f6rneklerinden biri Njall\u2019d\u0131r.<\/p>\n 6) B\u00fcy\u00fcc\u00fcd\u00fcr.<\/strong> B\u00fcy\u00fcl\u00fc ruhlar\u0131 kullan\u0131rlar.<\/p>\n 7) Beceriklidir.<\/strong> Beden hareketlerinde, sava\u015f aletlerinin kullan\u0131lmas\u0131n\u2010da, binit kullanmada k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardan itibaren ustala\u015f\u0131rlar.<\/p>\n 8) E\u015fyalar\u0131yla b\u00fct\u00fcnle\u015fir.<\/strong> Kulland\u0131klar\u0131 sava\u015f malzemeleri ile (k\u0131l\u0131\u00e7, m\u0131zrak, at) b\u00fct\u00fcnle\u015firler. Bu aletlerin ve binitlerin isimleri vard\u0131r.<\/p>\n 9) \u00d6nderdir.<\/strong> K\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flar\u0131ndan itibaren \u00e7evrelerine kitleleri toplay\u0131p onlar\u0131 y\u00f6netme becerisini kazan\u0131rlar.<\/p>\n 10) M\u00fctevekkildir.<\/strong> Kaderlerini sezdikleri durumda, sonunda \u00f6l\u00fcm dahi olsa ona boyun e\u011fdikleri olur (Njall\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclece\u011fini sezmesi, buna kar\u015f\u0131n can\u0131n\u0131 kurtaracak \u00f6nlemleri almay\u0131 reddetmesi).<\/p>\n 11) Ozand\u0131r.<\/strong> G\u00fczel Sa\u00e7l\u0131 Harald\u2019\u0131n saray hiyerar\u015fisinde ikinci s\u0131radad\u0131r. Ozanl\u0131k yetene\u011fi, idam su\u00e7unun ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131na bile vesile olabilir. \u015eiir ve \u015fair b\u00fcy\u00fc ile el ele ilerler. \u015eiir d\u00fczen \u015fair, hasta ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 boylaman\u0131n sonunda tamamen iyile\u015febilir. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n masals\u0131 yarat\u0131klarla akrabal\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Egil\u20107\u2019de Bjorgolf ile da\u011f devinin akrabal\u0131\u011f\u0131 gibi.<\/p>\n 13) Endaml\u0131d\u0131r.<\/strong> \u00c7o\u011funlukla \u00e7ok iri, uzun, g\u00f6rkemli bir fig\u00fcr olarak resmedilirler. \u201cHi\u00e7 kimselere benzemeyen dev gibi\u201d adamlard\u0131r (\u00f6rn: Egil\u201025. b\u00f6l\u00fcmdeki Skallagrim ve yolda\u015flar\u0131). Egil\u201027\u2019de Kveldulf bir g\u00fc\u00e7 patlamas\u0131 ya\u015far ve hemen arkas\u0131ndan g\u00fcc\u00fc normal insanlar\u0131n bile alt\u0131na indi\u011fi i\u00e7in yataklara d\u00fc\u015fer. Egil\u201030\u2019da Skallagrim, d\u00f6rt ki\u015finin kald\u0131ramad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir ta\u015f\u0131 denizin dibinden \u00e7\u0131kar\u0131p o ta\u015fla birlikte evine geri d\u00f6ner.<\/p>\n Egil\u2019in kendisi \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131ndayken alt\u0131 yedi ya\u015f\u0131nda g\u00f6steren, her a\u00e7\u0131dan h\u0131zl\u0131 geli\u015fme g\u00f6steren bir kimsedir. On iki ya\u015f\u0131na geldi\u011finde o kadar g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir ki sava\u015f oyunlar\u0131nda rakibi yoktur. Nihayet yeti\u015fkin \u00e7a\u011f\u0131nda dev kadar iri bir kimse olarak tarif edilmektedir. Sonradan a\u00e7\u0131lan mezar\u0131nda bulunan kemikleri normal insanlar\u0131nkinden \u00e7ok daha iridir. \u00d6yle ki, test etmek i\u00e7in baltayla kafatas\u0131na vurmu\u015flar, fakat birka\u00e7 \u00e7izik d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir zarar verememi\u015flerdir.<\/p>\n 14) \u0130\u00e7ki i\u00e7meyi sever.<\/strong> \u00c7ok i\u00e7erler.<\/p>\n 15) Kad\u0131nlar da yi\u011fitlikte, ak\u0131lda ve ki\u015filikli duru\u015fta erkeklerden geri kalmaz.<\/strong> Sava\u015fta ka\u00e7an erkekleri tekrar \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in yal\u0131n k\u0131l\u0131\u00e7 d\u00fc\u015fman saflar\u0131na dalan, evlilikte son karar\u0131n kendisine b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, kocas\u0131na ra\u011fmen H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa ge\u00e7en, devleti y\u00f6neten, b\u00fcy\u00fc g\u00fcc\u00fcne sahip kad\u0131nlar her yerde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar.<\/p>\n G\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere \u0130skandinav kahraman\u0131yla T\u00fcrk destan\u0131n\u0131n kahraman\u0131 aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck benzerlikler var. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz verilen bu \u00f6zelliklerin hepsi bir kimsede toplanm\u0131yor. Alplar\u0131n masals\u0131 boyutlar\u0131n\u0131 incelerken Dr. B\u00fclent Bayram\u2019\u0131n \u201c\u00c7uva\u015f T\u00fcrklerinin Kahramanl\u0131k Anlatmalar\u0131\u201d isimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan yararland\u0131k. Bu \u00e7al\u0131\u015fmadaki menk\u0131bevi\/masals\u0131 alp tipi elflerle \u00e7arp\u0131c\u0131 benzerlikler g\u00f6steriyor.<\/p>\n Bunun yan\u0131 s\u0131ra Ural\u2010Altay, Orta Asya, Kafkasya, Tatar, Tuna Bulgarlar\u0131n\u0131n devler hakk\u0131ndaki efsaneleriyle, \u00c7uva\u015flar\u0131n alplar hakk\u0131ndaki anlatmalar\u0131 benzer motifler ta\u015f\u0131r. Alp, \u00c7uva\u015f anlat\u0131mlar\u0131nda onlar\u0131n her alanda yard\u0131mc\u0131s\u0131 olarak betimlenmi\u015ftir. Normal hayatta \u00c7uva\u015flar\u0131n orman s\u00f6k\u00fcp tarla yapmalar\u0131na, tarla s\u00fcrmelerine, ekin ekmelerine yard\u0131m eder. D\u00fc\u015fman sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda ise onlara kar\u015f\u0131 koyan ve \u00c7uva\u015flar\u0131 kollayan bir koruyucu kahraman konumundad\u0131r.<\/p>\n Alplar uzun boylu ve insan\u00fcst\u00fc bir g\u00fcce sahiptir. Do\u011fduktan sonra \u00e7ok h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcmektedir. Bir anlat\u0131ya g\u00f6re Alp\u0131n \u00e7ocu\u011fu, normal insanlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 ile oynamak ister. \u00c7ocuklar\u0131n onu oyuna almak i\u00e7in ondan ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 isteklerde bulunmas\u0131 \u00fczerine alp\u0131n \u00e7ocu\u011fu, bunlar\u0131n hepsini yerine getirir. Fiziksel \u00f6zellikleri itibariyle pop\u00fcler belle\u011fin Asya\u2010 T\u00fcrk tiplemesinden farkl\u0131 olabilmektedirler. S\u00f6zgelimi \u015ean\u2010\u015eakkay sapsar\u0131 sakall\u0131ym\u0131\u015f. Bunun i\u00e7in ona Sar\u0131 Alp demi\u015fler.<\/p>\n Bir ba\u015fka anlat\u0131ma g\u00f6re, eskiden panay\u0131ra giden bir grup, alp\u0131n sapsar\u0131 sa\u00e7l\u0131 k\u0131zlar\u0131n\u0131 evlerinin bah\u00e7esinde dola\u015f\u0131rken g\u00f6rm\u00fc\u015f. Bazen bir destan kahraman\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fleri yerine getiren ve halk\u0131 i\u00e7in sava\u015fan bir kahraman konumundayken, bir ba\u015fka zaman \u00e7ok s\u0131radan bir insan, basit bir kahraman \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir. \u00c7obanl\u0131k ve tar\u0131m yaparak ya\u015fayan alplardan bahsedilir. Alplar g\u00fcn\u00fcm\u00fcz insanlar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde ya\u015fam\u0131\u015flar ve \u00e7ok iri yap\u0131l\u0131 olmu\u015flar.<\/p>\n \u0130nan\u0131\u015fa g\u00f6re bu alplar ayn\u0131 zamanda Kafkas da\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131nda da bulunuyorlard\u0131. Alplar\u0131n Kafkasya\u2019dan \u0130dil boylar\u0131na g\u00f6\u00e7 edi\u015flerinden s\u00f6z eden bir ba\u015fka anlat\u0131m daha vard\u0131r. Alp, bazen Tanr\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7e\u015fitli sebeplerle yery\u00fcz\u00fcne g\u00f6nderilmi\u015ftir ve O\u2019nun adeta yery\u00fcz\u00fcndeki temsilcisi gibidir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k bazen de Tanr\u0131 taraf\u0131ndan cezaland\u0131r\u0131lmakta ya da Tanr\u0131 alp\u0131n do\u011fumunun kendisine k\u00f6t\u00fcl\u00fck getirece\u011finden korkmaktad\u0131r.<\/p>\n Alplar\u0131n yok olu\u015f sebepleri; Tanr\u0131\u2019n\u0131n cezaland\u0131rmas\u0131, su alt\u0131nda kalmas\u0131, s\u0131r bir \u015fekilde ortadan kalkma veya g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn normal insanlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmedir. Alplar\u0131n yok olu\u015flar\u0131 normal insanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemi a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Alp topra\u011f\u0131, alp tepesi, alp kurgan\u0131 \u015feklinde adland\u0131r\u0131lan tepelerin, baz\u0131 g\u00f6llerin, \u00e7ukurlar\u0131n olu\u015fumlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan efsanevi anlat\u0131mlar vard\u0131r. \u00d6zellikle Alp tepeleri ad\u0131 verilen tepelerin olu\u015fumu konusunda \u00e7ok say\u0131da anlat\u0131m vard\u0131r. Alp tepeleri geleneksel T\u00fcrk inan\u00e7lar\u0131ndaki kutsal ziyaret yerleri gibi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu tepeler kutsal kabul edilmi\u015f ve onlar s\u00fcr\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n Burada bulunan alp\u0131n sava\u015f malzemeleri de kutsal kabul edilmi\u015ftir. Bu malzemelere \u00c7uva\u015flar b\u00fcy\u00fck sayg\u0131 g\u00f6stermi\u015flerdir. Bu tepeler ayn\u0131 zamanda insanlar\u0131n ba\u015flar\u0131na gelen bir felaketten s\u0131k\u0131nt\u0131dan kurtulmak i\u00e7in gelip yard\u0131m istedikleri dua ettikleri yerler haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Buralara \u00e7e\u015fitli zamanlarda \u00e7e\u015fitli sebeplerle kanl\u0131 kans\u0131z kurbanlar sunmu\u015flard\u0131r. Alplara ve onlar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki hat\u0131ralar\u0131 olarak kabul edilen tepelere hala sayg\u0131 g\u00f6sterilir.<\/p>\n \u00c7uva\u015flara g\u00f6re kiremetler onlara bir\u00e7ok k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, hastal\u0131\u011f\u0131 getirebilmektedir: \u201cAlp\u0131n ayakkab\u0131s\u0131n\u0131 silkelemesiyle olu\u015fan tepeler bir s\u00fcre sonra bir kiremete d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr\u201d. Bir anlat\u0131mda, kurakl\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in kiremete kurban sunulmu\u015fsa da ya\u011fmur ya\u011fmam\u0131\u015ft\u0131r. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6zellikleri olmas\u0131na ra\u011fmen alplar ve \u00e7ocuklar\u0131, kendilerine k\u00f6t\u00fc bir \u015fey yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e kimseye dokunmam\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki alplar, kurallar\u0131 belirlenmi\u015f herhangi bir iyilik ya da k\u00f6t\u00fcl\u00fck \u00e7er\u00e7evesinin i\u00e7ine konulam\u0131yor.<\/p>\n Elfler ise \u0130skandinav, Anglo Sakson ve Germen k\u00fclt\u00fcr kollar\u0131na ayr\u0131lan kuzey k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00e7ok pop\u00fcler bir halk inan\u0131\u015f\u0131 fig\u00fcr\u00fcd\u00fcr ve sadece co\u011frafi de\u011fil, zamansal olarak da geni\u015f ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015f ve gerek k\u00fclt\u00fcrden k\u00fclt\u00fcre, gerekse g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadarki tarihsel s\u00fcre\u00e7te hakk\u0131nda \u00e7e\u015fitlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Otantik malzemeye girmeden \u00f6nce kelimenin anlam\u0131 ve k\u00f6keniyle ilgili a\u00e7\u0131klamalar\u0131 bir fikir verecek d\u00fczeyde serimlemek istiyoruz.<\/p>\n![\"146fc3b51075be86bfa7062ed8ac282a\"](\"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/146fc3b51075be86bfa7062ed8ac282a.jpg\")
<\/a>Son y\u0131llardaki ara\u015ft\u0131rmalar T\u00fcrk anayurdunun Altaylarda, hele de Sibirya\u2019n\u0131n do\u011fusunda olamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131kla g\u00f6stermi\u015ftir. Muhtemel T\u00fcrk yurdu \u0130dil\u2010Ural b\u00f6lgesindedir. Eski T\u00fcrk\u00e7enin s\u00f6z varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir ormanc\u0131\u2010 avc\u0131\u2010tar\u0131mc\u0131 topluma i\u015faret etmesi bunun bir kan\u0131t\u0131d\u0131r. Ziraat yapan insanlar\u0131 ot bitmez b\u00f6lgelere yerle\u015ftiremeyiz. B\u00f6lgedeki yer adlar\u0131n\u0131n T\u00fcrk\u00e7e isimlerinin de olmas\u0131 buna i\u015faret eder. Biz Anadolu\u2019da bin y\u0131ld\u0131r \u0131rmak isimlerini T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftiremeyip, sadece baz\u0131lar\u0131na renk izafe ederken, Do\u011fu Avrupa\u2019da ve Bat\u0131 Sibirya\u2019daki neredeyse t\u00fcm \u0131rmak isimlerinin T\u00fcrk\u00e7e adlar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<\/a>Yakla\u015f\u0131k ayn\u0131 iklimi ya\u015fayan iki kuzey b\u00f6lgesinden bahsediyoruz. \u015eu an \u00fczerinde bir proje olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z saga metinlerinin incelenmesi bu konuda hakl\u0131 oldu\u011fumuzu her ge\u00e7en g\u00fcn daha bir katiyetle g\u00f6stermektedir. En \u00fcnl\u00fc sagalar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelen Heimskringla, ilk sayfas\u0131nda Kral Odin\u2019in \u0130skitya\u2019n\u0131n, yani Ana Rusya\u2019n\u0131n do\u011fusundaki Turkland\u2019dan g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc anlat\u0131r. Feridun A\u011fas\u0131o\u011flu baz\u0131 \u0130skandinav yer isimlerinin T\u00fcrk\u00e7e koktu\u011funa i\u015faret etmi\u015ftir. Biz bunun daha fazla oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyiz ve ilerde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bilim d\u00fcnyas\u0131yla payla\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n<\/a>B\u00fcy\u00fck alp belli zamanlarda ba\u011f\u0131ml\u0131lar\u0131 toplamak ve bu toplant\u0131larda ziyafetli \u015f\u00f6len d\u00fczenlemek zorundad\u0131r. Alp tipi olarak ilk ele alaca\u011f\u0131m\u0131z \u00f6rnek O\u011fuz olmal\u0131d\u0131r. O\u011fuz, d\u00fcnyaya Tanr\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczeni sa\u011flamas\u0131 i\u00e7in g\u00f6nderilmi\u015ftir. Do\u011fumu, daha sonra evlenece\u011fi kad\u0131nlar, hatta silahlar\u0131 ve atlar\u0131 tanr\u0131sal bir do\u011fa\u00fcst\u00fcl\u00fck g\u00f6sterirler. B\u00fcnyesi \u00e7ocuklu\u011fundan itibaren ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 geli\u015fim seyri izlemi\u015ftir. O\u011fuz, kutun gere\u011fini yerine getirir ve evrene, yani t\u00f6reye dirlik d\u00fczenlik getirir.<\/p>\n<\/a><\/p>\n