<\/p>\n
Her ne kadar \u00e7o\u011fumuz filmlerde izlediklerimizin kurgu oldu\u011funu bilsek de ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda ya\u015fananlar, kitaplara konu olan bir tak\u0131m hadiseler, zombi diyebilece\u011fimiz baz\u0131 bireylerin varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/p>\n
Bat\u0131 Afrika\u2019daki voodoo inanc\u0131na g\u00f6re \u00f6l\u00fc bir insan, b\u00fcy\u00fcc\u00fc taraf\u0131ndan diriltilebilir ve sonras\u0131nda kendi bilinci yerinde olmayaca\u011f\u0131ndan o b\u00fcy\u00fcc\u00fc taraf\u0131ndan kontrol edilebilir: Zombiler hareket edebilir, normal insanlar gibi yemek yiyebilir, duyup konu\u015fabilirler ancak haf\u0131zalar\u0131 yoktur ve i\u00e7lerinde bulunduklar\u0131 \u015fartlar\u0131 idrak edemezler.<\/p>\n
As\u0131rlardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelen say\u0131s\u0131z zombi efsanesinin yan\u0131nda iki tanesi var ki ger\u00e7ekten \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar ger\u00e7ek ya\u015fam \u00f6yk\u00fcleri!<\/p>\n
\u0130lk \u00f6yk\u00fcm\u00fcz 1937 y\u0131l\u0131nda Zora Neale Hurston adl\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n Haiti\u2019deki gelenek ve \u00e2detler \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma s\u0131ras\u0131nda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131k\u0131yor. Hurston, 1907 y\u0131l\u0131nda 29 ya\u015f\u0131ndayken \u00f6lm\u00fc\u015f ve g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f Felicia Felix-Mentor ile ilgili bir s\u00f6ylentiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131 ve olay\u0131 soru\u015fturmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
K\u00f6yl\u00fcler \u00f6l\u00fcm\u00fcnden 30 y\u0131l sonra Felicia\u2019y\u0131 yollarda sersem bir \u015fekilde ve yan\u0131nda birka\u00e7 ki\u015fi ile birlikte y\u00fcr\u00fcrken g\u00f6rd\u00fcklerini s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. Hurtson, bu bahsedilen insanlara \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc il\u00e2\u00e7lar verilmi\u015f oldu\u011fu s\u00f6ylentilerinin pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fcyse de daha fazla bilgi vermeye istekli kimse bulamad\u0131.<\/p>\n
Hurtson sonraki y\u0131llarda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 bir yaz\u0131s\u0131nda bu konuya da de\u011finerek \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: \u201cE\u011fer bilim kabile t\u00f6renlerindeki fig\u00fcrler yerine Haiti ve Afrika\u2019daki Voodoo\u2019nun alt\u0131n\u0131 kurcalarsa, bug\u00fcne kadar t\u0131p ilmi taraf\u0131ndan bilinmeyen bir tak\u0131m t\u0131bbi gizemlerin g\u00fcc\u00fcne ula\u015facakt\u0131r.\u201d<\/p>\n
Haiti\u2019deki di\u011fer bir hik\u00e2ye 1962 y\u0131l\u0131na uzan\u0131yor. Clairvius Narcisse, 2 May\u0131s 1962 tarihinde \u00f6ld\u00fc diye kay\u0131tlara ge\u00e7mi\u015f ancak 1980 y\u0131l\u0131nda Haiti\u2019deki L\u2019Est\u00e8re k\u00f6y\u00fcne canl\u0131 olarak geri d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc. Olay\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131ndan sonra yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda Clairvius\u2019un kendi toprak pay\u0131n\u0131 satmay\u0131 reddetti\u011fi i\u00e7in karde\u015flerince bir b\u00fcy\u00fcc\u00fcye sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u201cResmi\u201d olarak \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan g\u00f6m\u00fclen Clairvius, k\u0131sa s\u00fcre sonra gizlice toprak alt\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve di\u011fer zombi k\u00f6lelerle birlikte \u015feker kam\u0131\u015f\u0131 tarlas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
1964 y\u0131l\u0131nda b\u00fcy\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00f6lmesinin ard\u0131ndan psikoz halinin verdi\u011fi sersemlikle ada i\u00e7erisinde 16 y\u0131l ama\u00e7s\u0131zca ya\u015fad\u0131, 16 y\u0131l boyunca v\u00fccudundaki kimyasallar\u0131n etkisinin yava\u015f yava\u015f ortadan kalkmas\u0131yla birlikte \u015fans eseri pazar yerinde k\u0131z karde\u015fiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131 ve onu tan\u0131yabildi. Karde\u015fi ilk ba\u015fta onu tan\u0131yamad\u0131 ancak Clairvius karde\u015fine \u00e7ocukluklar\u0131na ait birtak\u0131m hik\u00e2yelerinden bahsederek onu inand\u0131rmay\u0131 ba\u015fard\u0131.<\/p>\n
Peki, Clairvius Narcisse\u2019yi bu kadar etkisi alt\u0131na alan kimyasallar nelerdi? Kimyasallar, bir insan\u0131n akl\u0131n\u0131 bu derece bilin\u00e7siz hale getirebilir miydi? Kanadal\u0131 etnobotanist Wade Davis, 80\u2019li y\u0131llarda hik\u00e2yenin ger\u00e7eklerini ara\u015ft\u0131rmak ve bu sorulara cevap bulmak \u00fczere Haiti\u2019ye gitti ve bir insan\u0131n nas\u0131l zombiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilece\u011finin kimyas\u0131n\u0131 inceledi.<\/p>\n
Genel anlamda zombi k\u00f6leler \u00fczerinde yap\u0131lan, ilk olarak onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcp g\u00f6mmek, sonras\u0131nda toprak alt\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131p onlar\u0131 \u00e7\u0131ld\u0131rtmak yani beyinlerindekileri ba\u015ftan yaratmakt\u0131. Bu da ancak onlara gizlice il\u00e2\u00e7 vermekle m\u00fcmk\u00fcn olabilirdi.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fcc\u00fc kurban\u0131na \u00f6ncelikle kurba\u011fa zehri ile kirpi bal\u0131\u011f\u0131 zehrinden olu\u015fan bir kar\u0131\u015f\u0131m veriyordu. Bunu ya yemeklerine kat\u0131yor ya da derisinin yumu\u015fak, az hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f yerlerine (\u00f6zellikle kol altlar\u0131n\u0131n dirse\u011fe yak\u0131n k\u0131s\u0131mlar\u0131na) s\u00fcr\u00fcyordu. K\u0131sa zaman i\u00e7inde kurbanlar \u00f6l\u00fcye yak\u0131n bir duruma ge\u00e7iyorlard\u0131: Solumalar\u0131 fark edilmeyecek kadar yava\u015f, kalp at\u0131\u015flar\u0131 belli-belirsiz ve son derece a\u011f\u0131r oldu\u011fundan g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte \u00f6l\u00fc gibiydiler.<\/p>\n
\u015eimdi bunu hemen g\u00f6mmek gerekiyordu. Ama Haiti\u2019de \u2018ger\u00e7ekten\u2019 \u00f6lenler havan\u0131n \u00e7ok s\u0131cak olmas\u0131 ve cesedin so\u011futulamamas\u0131 nedeniyle zaten \u00e7ok \u00e7abuk g\u00f6m\u00fclmek zorunda oldu\u011fundan, zombile\u015ftirme a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir sorun olmuyordu. Yaln\u0131z kurbanlar\u0131n g\u00f6m\u00fcld\u00fckten en ge\u00e7 sekiz saat sonras\u0131na kadar topraktan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gerekiyordu, aksi halde havas\u0131zl\u0131ktan bo\u011fulup \u00f6l\u00fcrlerdi.<\/p>\n
Davis, 80\u2019li y\u0131llarda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 The Serpent and the Rainbow (Y\u0131lan ve G\u00f6kku\u015fa\u011f\u0131) (1985) ve Passage of Darkness: The Ethnobiology of the Haitian Zombie (Karanl\u0131k Pasaj\u0131: Haitili Zombilerin Etnobiyolojisi) (1988) kitaplar\u0131nda, Haiti\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar sonucuna g\u00f6re bir insan\u0131n iki \u00f6zel t\u00fcr tozu almas\u0131yla bir zombiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilece\u011fini iddia etmi\u015fti:<\/p>\n
Bunlardan ilki bir t\u00fcr kara kurba\u011fas\u0131n\u0131n (Bufo bufo bufo) korku \u00e2n\u0131nda derisinden salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 zehir ile Japonya\u2019da fugo bal\u0131\u011f\u0131 olarak bilinen kirpi bal\u0131\u011f\u0131n\u0131n zehir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. Kurba\u011fa zehri \u00fc\u00e7 \u00f6nemli madde i\u00e7erir: biyojenik aminler, bufogenin ve bufotoksin.<\/p>\n
Bu maddelerin en etkili \u00f6zelliklerinden birisi ac\u0131lar\u0131 \u00f6nlemesi, insan\u0131 uyu\u015fturmas\u0131d\u0131r; bu y\u00f6nleri kokaininkinden dahi g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Kirpi bal\u0131\u011f\u0131n\u0131n zehrinde ise \u201ctetrodotoksin\u201d ad\u0131nda, insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrebilen bir n\u00f6rotoksin bulunur. Bu maddenin uyu\u015fturucu \u00f6zelli\u011fi kokainden 160,000 kat daha etkilidir.<\/p>\n
Bu bal\u0131\u011f\u0131 yedikten sonra tetrodotoksin y\u00fcz\u00fcnden v\u00fccudunuzda kar\u0131ncalanma ile ba\u015flayan bir uyu\u015fma hissi ba\u015f g\u00f6sterecektir. (Bu \u00f6zelli\u011finden \u00f6t\u00fcr\u00fc ancak Japon h\u00fck\u00fcmetinden sertifika alan a\u015f\u00e7\u0131lar bu bal\u0131\u011f\u0131 pi\u015firebilir) Toksin, v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131 ile kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp sizi derin bir koma haline sokabilir.<\/p>\n
\u00d6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc etkisi olan bu kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n 1 miligram\u0131 bile insan\u0131 g\u00fcnlerce bilinci a\u00e7\u0131k ama yar\u0131-\u00f6l\u00fc bir durumda b\u0131rakabilir. Bu vakalara Japonya\u2019da rastlanm\u0131\u015f, \u201c\u00f6l\u00fc\u201d olarak kay\u0131tlara ge\u00e7en baz\u0131 kurbanlar\u0131n birka\u00e7 g\u00fcn sonra iyile\u015fti\u011fi g\u00f6zlenmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130kinci t\u00fcr \u00f6zel toz ise datura (Brugmanisa candida) ad\u0131 verilen bitkiden elde edilir. Bu bitki i\u00e7erdi\u011fi atropin, hyosiamin ve skopolamin maddeleri ile g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sanr\u0131 yarat\u0131r. Ayr\u0131ca bu kimyasallar daimi haf\u0131za kayb\u0131na, felce, hatt\u00e2 \u00f6l\u00fcme bile sebep olabilir.<\/p>\n
Haiti\u2019de ya\u015fanan olayda b\u00fcy\u00fcc\u00fc, k\u00f6lelerine d\u00fczenli aral\u0131klarla datura verdi\u011fi i\u00e7in onlar\u0131 bilin\u00e7siz ve kendi istemi d\u0131\u015f\u0131nda hareket eden zombi benzeri bir ya\u015fam formuna sokmu\u015ftu. Bilin\u00e7lerinin, hislerinin d\u00fczelmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etti\u011finde k\u00f6lelere yeniden datura vererek onlar\u0131 kontrol\u00fcnde tutmu\u015ftur.<\/p>\n
Bu bahsetti\u011fimiz kimyasallar\u0131 kurbanlar \u00fczerinde deneyen insanlar bu uygulamalar hakk\u0131nda deneyim sahibi kimseler olduklar\u0131ndan, kurbanlar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli \u00f6l\u00fcye yak\u0131n halde tutmay\u0131 ba\u015farabilmi\u015flerdir. Bu kimyasallar\u0131n bilin\u00e7siz kullan\u0131m\u0131 \u00f6l\u00fcye yak\u0131n olmak ile \u00f6l\u00fc olmak aras\u0131ndaki ince \u00e7izgiyi yok edecektir.<\/p>\n
Di\u011fer taraftan, psikolog Terence Hines\u2019e g\u00f6re, bilim d\u00fcnyas\u0131nda tetrodotoksinin bu t\u00fcr bir davran\u0131\u015f \u015fekline yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 kabul g\u00f6rmedi. Ayr\u0131ca Hines, Davis\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ve Haitili zombilerin do\u011fas\u0131 hakk\u0131ndaki raporlar\u0131n\u0131 da kendisinin son derece safdilli\u011fi olarak yorumlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki bir\u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisinde kullan\u0131lan kimyasallar\u0131n ge\u00e7mi\u015fte bu ama\u00e7lar do\u011frultusunda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek insan\u0131n t\u00fcylerini \u00fcrpertiyor. Dileriz ki bu t\u00fcr hik\u00e2yeler ge\u00e7mi\u015fteki halleriyle, tarih olarak kals\u0131n.<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131<\/p>\n
https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=N9TLv6wgSEA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Her ne kadar \u00e7o\u011fumuz filmlerde izlediklerimizin kurgu oldu\u011funu bilsek de ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda ya\u015fananlar, kitaplara konu olan bir tak\u0131m hadiseler, zombi diyebilece\u011fimiz baz\u0131 bireylerin varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor. Bat\u0131 Afrika\u2019daki voodoo inanc\u0131na g\u00f6re \u00f6l\u00fc bir insan, b\u00fcy\u00fcc\u00fc taraf\u0131ndan diriltilebilir ve sonras\u0131nda kendi bilinci yerinde olmayaca\u011f\u0131ndan o b\u00fcy\u00fcc\u00fc taraf\u0131ndan kontrol edilebilir: Zombiler hareket edebilir, normal insanlar gibi …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":435,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-434","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-paranormal-olaylar"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=434"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/434\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2576,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/434\/revisions\/2576"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/media\/435"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=434"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}