Fiziksel Ger\u00e7ek\u00e7ilik i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve g\u00f6zlerimizle deneyimleyebildi\u011fimiz ger\u00e7ekli\u011fin tek ba\u015f\u0131na ve mutlak bir \u015fekilde var oldu\u011funu savunan g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir\u00e7ok insan bu konu hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015f\u00fcpheye dahi sahip de\u011fildir ve bu d\u00fcnyan\u0131n tek ger\u00e7eklik oldu\u011funu kabul eder. Fakat fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc uzun bir s\u00fcredir baz\u0131 kar\u015f\u0131t arg\u00fcmanlara cevap verememekte. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131lda fizik d\u00fcnyas\u0131n\u0131 alt \u00fcst eden paradokslar bug\u00fcn hala ge\u00e7erliliklerini korumakta ve fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00e7\u00fcr\u00fctmeye devam etmektedir. Anla\u015f\u0131l\u0131yor ki cisim teorisiyle ve s\u00fcper simetri ile bir yere varamayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n
Fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fin aksine, kuantum teorisinin beraberinde getirdi\u011fi prensipler ge\u00e7erlili\u011fini korumakta. Fakat fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fe g\u00f6re, havada dola\u015fan, \u00e7ak\u0131\u015farak bir olabilen ve ard\u0131ndan tek bir noktada var olan kuantum fizikselli\u011fi imk\u00e2ns\u0131z bir \u015fey, bu maddeler hayali olmal\u0131. Bu nedenle tarihte ilk kez, fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fe g\u00f6re teorik olarak var olamayan maddeler ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fin var oldu\u011funu iddia etti\u011fi ger\u00e7ekli\u011fi tahmin edebilmekte. Kuantumlardan bahsediyorum. Fakat hayali bir \u015fey ger\u00e7ekli\u011fi nas\u0131l \u00f6ng\u00f6rebilir?<\/p>\n
Buraya kadar sordu\u011fumuz sorular fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi benimsemi\u015f bir ki\u015finin soraca\u011f\u0131 sorulard\u0131. Di\u011fer taraftan, bir de kuantum ger\u00e7ekli\u011fini de\u011ferlendirmemiz gerekir. Kuantum ger\u00e7ekli\u011fi, fiziksel ger\u00e7ekli\u011fin tam tersidir (ger\u00e7ek olan kuantum d\u00fcnyas\u0131d\u0131r ve fiziksel d\u00fcnya kuantum ger\u00e7ekli\u011fi taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015f bir sanal ger\u00e7ekliktir). Kuantum mekani\u011fi, fiziksel mekani\u011fi tahmin edebilmektedir \u00e7\u00fcnk\u00fc nihayetinde fiziksel mekani\u011fi olu\u015fturan \u00f6\u011fe kuantum mekani\u011fidir. Bu nedenle, ‘kuantum ger\u00e7ekli\u011fi varolamaz’ diyen bir fizik\u00e7i ya ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rmek istemiyordur ya da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ger\u00e7e\u011fi s\u00f6yleyebilecek cesarete sahip de\u011fildir.<\/p>\n
Kuantum ger\u00e7ekli\u011fi deyince akl\u0131n\u0131za Matrix filmindeki durum gelmesin \u00e7\u00fcnk\u00fc bu filmde bizim d\u00fcnyam\u0131z\u0131 olu\u015fturan di\u011fer d\u00fcnya da fizikseldir. Ayn\u0131 \u015fekilde, insanlar var olmadan \u00e7ok daha \u00f6nce bu sanal ger\u00e7eklik var oldu\u011fundan dolay\u0131, sanal d\u00fcnyan\u0131n insan beyninden kaynakland\u0131\u011f\u0131 da iddia edilemez. Fiziksel ger\u00e7ekli\u011fe g\u00f6re kuantum d\u00fcnyas\u0131 var olamaz; kuantum ger\u00e7ekli\u011fine g\u00f6re fiziksel ger\u00e7eklik var olamaz ve e\u011fer var oluyorsa, bu mutlaka bir sanal ger\u00e7eklik olmal\u0131. Peki nas\u0131l? \u0130\u015fte birka\u00e7 neden;<\/p>\n
1-Ev<\/strong>renin bir ba\u015flang\u0131c\u0131 var:<\/strong><\/span><\/p>\n Fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik; b\u00fcy\u00fck Patlama Hipotezi’ni herkes duymu\u015ftur san\u0131r\u0131m. Fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik, i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7ekli\u011fin B\u00fcy\u00fck Patlama ile ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131r. Fakat her \u015fey bir anda var olduysa ve fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik bir noktada ba\u015flad\u0131ysa, bu noktaya nas\u0131l gelindi? Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn savundu\u011funun aksine, fiziksel bir evren tamamen de\u011fi\u015ferek var olmu\u015f olamaz \u00e7\u00fcnk\u00fc ne gidebilece\u011fi ne de gelebilece\u011fi bir yer vard\u0131, her \u015fey bir anda var olmu\u015ftu. 1929 y\u0131l\u0131nda, g\u00f6kbilimci Edwin Hubble evrendeki t\u00fcm di\u011fer galaksilerin bizden uza\u011fa do\u011fru geni\u015flediklerini ke\u015ffetmi\u015fti ve bu ke\u015fif, yakla\u015f\u0131k 14 milyar y\u0131l \u00f6nce uzay-zaman i\u00e7erisinde bir yerlerde B\u00fcy\u00fck Patlama oldu\u011fu fikrini destekliyordu. Etraf\u0131m\u0131zda bulunan kozmik arka plan \u0131\u015f\u0131mas\u0131n\u0131n ke\u015ffi, yaln\u0131zca bizim evrenimizin de\u011fil, ayn\u0131 zamanda t\u00fcm uzay\u0131n ve zaman\u0131n da B\u00fcy\u00fck Patlama ile var oldu\u011funu ortaya koyuyordu.<\/p>\n O halde, evrenimiz ya kendisi var olmadan \u00f6nce bir \u015fekilde vard\u0131 ve kendi var olu\u015funu ger\u00e7ekle\u015ftirdi -ki bu imk\u00e2ns\u0131z- ya da bir \u015fey bu var olu\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Bir evrenin hi\u00e7likten kendi ba\u015f\u0131na var olmaya ba\u015flam\u0131\u015f olmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Fakat ilgin\u00e7 bir \u015fekilde, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir\u00e7ok fizik\u00e7i buna inanmaktad\u0131r. Bu fizik\u00e7ilere g\u00f6re, B\u00fcy\u00fck Patlama s\u0131ras\u0131nda bir kuantum de\u011fi\u015fimi meydana gelmi\u015fti (kuantum mekani\u011fine g\u00f6re, partik\u00fcl \u00e7iftleri ve antipartik\u00fcller anl\u0131k olarak var olabilir veya yok olabilir). Fakat burada sorulmas\u0131 gereken bir soru var: E\u011fer her \u015fey hi\u00e7likte bir anda var olduysa, hi\u00e7lik nas\u0131l var olmu\u015ftu? Uzayda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi iddia edilen kuantum de\u011fi\u015fimi, nas\u0131l oldu da uzay\u0131 yaratt\u0131? Var olmayan bir \u015fey kendini yaratabilir mi?<\/p>\n Kuantum ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi; her sanal ger\u00e7eklik, kendi zaman ve mekan\u0131n\u0131 da beraberinde ba\u015flatarak var olmaya ba\u015flar. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re de B\u00fcy\u00fck Patlama ger\u00e7ekle\u015fti fakat bu patlama her \u015feyin ba\u015flang\u0131c\u0131 de\u011fildi. Aksine, B\u00fcy\u00fck Patlama yaln\u0131zca i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sanal ger\u00e7ekli\u011fi ve bu ger\u00e7ekli\u011fin zaman ve mekan\u0131n\u0131n var olu\u015funu ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n 2-Evrenin ula\u015fabildi\u011fi bir h\u0131z limiti var:<\/strong><\/span><\/p>\n Fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik; Einstein’\u0131n teorisine g\u00f6re, bo\u015flukta hi\u00e7bir \u015fey \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131ndan daha h\u0131zl\u0131 gidemez. Bu teori o g\u00fcnden bug\u00fcne kabul edilegeldi fakat durumun neden b\u00f6yle oldu\u011fu konusunda bir netlik getiren hen\u00fcz olmad\u0131. Bu noktada merakl\u0131 fizik\u00e7ilerin sordu\u011fu bir soru var: “Neden nesneler \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131ndan daha h\u0131zl\u0131 gidemiyor?” Bu soruya verilecek “\u00e7\u00fcnk\u00fc gidemezler” cevab\u0131 bilim ad\u0131na hi\u00e7 de tatmin edici olmayacakt\u0131r elbette.<\/p>\n I\u015f\u0131\u011f\u0131n cam ve su i\u00e7erisinde yava\u015flad\u0131\u011f\u0131 biliniyor ve asl\u0131nda teoride, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n ilerleyebilmesi i\u00e7in bir maddeye ihtiya\u00e7 var. \u00d6rne\u011fin \u0131\u015f\u0131k cam i\u00e7erisinde ilerdi\u011fi zaman, arac\u0131n ‘cam’ oldu\u011funu, su i\u00e7erisinde ilerledi\u011fi zaman arac\u0131n ‘su’ oldu\u011funu biliyoruz. Fakat \u0131\u015f\u0131k uzay bo\u015flu\u011funda ilerledi\u011fi zaman, arac\u0131n ne oldu\u011funu kimse s\u00f6yleyemiyor. I\u015f\u0131\u011f\u0131n uzayda ilerlemesini a\u00e7\u0131klayan bir fiziksel teorem bug\u00fcne kadar geli\u015ftirilemedi. Bunu a\u00e7\u0131klayabilecek ki\u015fiyi b\u00fcy\u00fck ihtimalle bir Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc bekliyor.<\/p>\n Kuantum ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi; e\u011fer fiziksel d\u00fcnya bir sanal ger\u00e7eklik ise, bu d\u00fcnya bir t\u00fcr bilgi i\u015fleme s\u00fcrecinin \u00fcr\u00fcn\u00fc olmal\u0131. Bu durumda bilgi sonlu bir k\u00fcmenin \u00fcr\u00fcn\u00fc olmak durumunda ve bu nedenle fiziksel d\u00fcnyay\u0131 meydana getiren bilgi i\u015fleme s\u00fcrecinin de bir sonu olmak zorunda. Konuyla ilgili incelemelere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ger\u00e7ekten de d\u00fcnyam\u0131z\u0131n sonlu bir oranda kendini yeniledi\u011fi ispatland\u0131. M\u00fckemmel bir bilgisayar i\u015flemcisinin saniyede 10 katrilyon kez i\u015flem ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini varsayal\u0131m; bizim evrenimiz ise saniyede bundan trilyonlarca kez daha fazla i\u015fleme tabii. Fakat ikisinin \u00e7al\u0131\u015fma prensipleri de ayn\u0131. T\u0131pk\u0131 bir bilgisayar ekran\u0131n\u0131n pikselleri ve yenileme h\u0131z\u0131 oldu\u011fu gibi, bizim d\u00fcnyam\u0131z da Planck Uzunlu\u011fu ve Plank Zaman\u0131’ na sahip.<\/p>\n Senaryoya g\u00f6re, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131 ula\u015f\u0131labilecek en y\u00fcksek h\u0131z \u00e7\u00fcnk\u00fc a\u011f bir hertz’de yaln\u0131zca bir piksel aktarabilir, yani Plank Uzunlu\u011fu Plank Zaman\u0131 taraf\u0131ndan b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f durumda, sonu\u00e7 saniyede 300.000 kilometre. Cidden, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n ad\u0131 uzay h\u0131z\u0131 olmal\u0131ym\u0131\u015f.<\/p>\n 3-Zaman b\u00fck\u00fclebilir:<\/strong><\/span><\/p>\n Fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik; Einstein’\u0131n ikiz paradoksuna g\u00f6re, ikiz karde\u015flerden bir tanesi \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na yak\u0131n bir h\u0131zla zaman\u0131n tersi istikamette ilerleyen bir roketin i\u00e7erisine konuluyor ve uzaya g\u00f6nderiliyor. Roketin i\u00e7erisindeki zamana g\u00f6re aradan bir y\u0131l ge\u00e7iyor ve roket geri d\u00f6n\u00fcyor. G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki roket i\u00e7erisindeki karde\u015f 1 y\u0131l ya\u015flanm\u0131\u015fken, d\u00fcnyada kalan karde\u015f 80 ya\u015f\u0131na gelmi\u015f. Teoriye g\u00f6re iki karde\u015f de zamanlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 akt\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmazd\u0131 ve hi\u00e7bir sa\u011fl\u0131k sorunu ya\u015fanmazd\u0131. Fakat birisi hayata veda etmek \u00fczereyken, di\u011feri ya\u015fama yeni ba\u015fl\u0131yor olurdu.<\/p>\n E\u011fer objektif bir ger\u00e7ekli\u011fimiz olsayd\u0131, b\u00f6yle bir durum imk\u00e2ns\u0131z olurdu. Ger\u00e7ekten de, h\u0131z artt\u0131r\u0131c\u0131lar i\u00e7erisine konulan maddeler i\u00e7in zaman yava\u015fl\u0131yor. 1970’li y\u0131llarda, bilim insanlar\u0131 atom saatlerini uzay ara\u00e7lar\u0131na koyarak d\u00fcnyan\u0131n etraf\u0131nda u\u00e7urdular ve sonu\u00e7 olarak, atom saatlerinin d\u00fcnya zaman\u0131na g\u00f6re senkronize edilmi\u015f saatlere k\u0131yasla daha yava\u015f ilerledi\u011fini kan\u0131tlad\u0131lar.<\/p>\n Fakat nas\u0131l olur da, yery\u00fcz\u00fcnde meydana gelen t\u00fcm de\u011fi\u015fimin nedeni olan zaman\u0131n kendisi de de\u011fi\u015fime maruz kalabiliyor?<\/p>\n Kuantum ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi; sanal bir ger\u00e7ekli\u011fin sahip oldu\u011fu zaman da sanal olacakt\u0131r. Bilgisayar oyunu oynayanlar bilirler, bilgisayar\u0131n i\u015flemcisine \u00e7ok y\u00fcklenildi\u011fi zaman oyun yava\u015flar, zaman daha yava\u015f akmaya ba\u015flar. T\u0131pk\u0131 bunun gibi, bizim d\u00fcnyam\u0131zdaki zaman da h\u0131za veya di\u011fer masif k\u00fctlelere ba\u011fl\u0131 olarak yava\u015flayabiliyor. Bunun tek bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 olabilir; ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7eklik sanal. Bu teoriye g\u00f6re, roket i\u00e7erisinde uzaya g\u00f6nderilen karde\u015fin sanal zaman\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fti\u011fi ve bu nedenle d\u00fcnyadaki karde\u015fine g\u00f6re \u00e7ok daha az ya\u015fland\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klanabilir.<\/p>\n 4-Mek\u00e2n b\u00fck\u00fclebilir:<\/strong><\/span><\/p>\n Fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik; Einstein’\u0131n G\u00f6relilik Kuram\u0131’ na g\u00f6re, b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar ve varl\u0131\u011f\u0131n fiziki olaylar\u0131 izafidir. Zaman, mek\u00e2n, hareket, birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildirler. Aksine bunlar\u0131n hepsi birbirine ba\u011fl\u0131 izafi olaylard\u0131r. Cisim zamanla, zaman cisimle, mek\u00e2n hare\u00adketle, hareket mek\u00e2nla ve dolay\u0131s\u0131yla hepsi birbiriyle ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Bunlardan hi\u00e7biri m\u00fcstakil de\u011fildir. Bununla beraber, g\u00fcne\u015f d\u00fcnyay\u0131 y\u00f6r\u00fcngesinde tutabilmek i\u00e7in \u00e7evresindeki mek\u00e2n\u0131 b\u00fck\u00fcyor. Fakat soru \u015fu: Nas\u0131l olur da mek\u00e2n b\u00fck\u00fclebilir? Tan\u0131m\u0131na bakacak olursa, mek\u00e2n i\u00e7erisinde hareketlerin meydana geldi\u011fi yerdir ve bu nedenle, e\u011fer mek\u00e2nda bir b\u00fck\u00fclme olu\u015fuyorsa, bu mek\u00e2n bir ba\u015fka mek\u00e2nda var olmak zorunda, aksi halde b\u00fck\u00fclemez. Bu da bizi sonsuz bir ba\u011flan\u0131m a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapmaya itiyor. Ancak ve ancak madde, hi\u00e7bir \u015feyden olu\u015fmayan bir uzayda var oluyorsa, bu hi\u00e7bir \u015feyden olu\u015fmayan uzay\u0131n hareket edebilmesi (b\u00fck\u00fclebilmesi) m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n Kuantum ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi; ‘yava\u015f’ bir bilgisayar asl\u0131nda yava\u015f de\u011fildir fakat arka planda \u00e7al\u0131\u015fan gereksiz bir program y\u00fcz\u00fcnden yava\u015fl\u0131yordur. Bu teori bizim evrenimiz i\u00e7in de \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir. Casimir Kuvveti’ne g\u00f6re, uzay bo\u015flu\u011fu birbirine yak\u0131n olan iki plakaya bask\u0131 uygulamaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz fizik\u00e7ilerinin bir\u00e7o\u011fu, bu duruma sanal ger\u00e7eklikte yokluktan bir anda var olan maddelerin neden oldu\u011funu iddia etmektedir. Kuantum ger\u00e7ekli\u011fine g\u00f6re ise, uzay bo\u015flu\u011fu ayn\u0131 etkiyi yaratacak i\u015flemlerle doludur ve bu nedenle, bir i\u015flem a\u011f\u0131 oldu\u011fu iddia edilebilecek uzay, b\u00fck\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcn olan \u00fc\u00e7-boyutlu bir y\u00fczey yarat\u0131yor olabilir.<\/p>\n 5-Rastlant\u0131sall\u0131k:<\/strong><\/span><\/p>\n Fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik; Kuantum teorisine g\u00f6re, kuantumlar tamamen rastgele hareket ederler, yani bir \u0131\u015f\u0131netkin atom can\u0131 ne zaman isterse o zaman foton salabilir. Bu tamamen rastlant\u0131sald\u0131r ve hi\u00e7bir fizik kural\u0131 bunu a\u00e7\u0131klayamamaktad\u0131r. Ek olarak, kuantum teorisne g\u00f6re, bir fiziksel eylemin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in ‘dalga fonksiyonunun rastlant\u0131sal bir \u015fekilde sonlanmas\u0131 gerekir ki, bu da bizi \u015fu sonuca g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor: Her fiziksel olgunun aksiyonun arkas\u0131nda bir rastlant\u0131sall\u0131k bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Fiziksel bir aksiyonun ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in ortada bir rastlant\u0131sall\u0131k bulunmas\u0131 gerekti\u011fi \u00fczerine ara\u015ft\u0131rmalar yapan Hugh Everett, 1957 y\u0131l\u0131nda ‘\u00e7oklu-d\u00fcnya’ teorisini ileri s\u00fcrd\u00fc. Deneyle kan\u0131tlanmas\u0131 hen\u00fcz m\u00fcmk\u00fcn olmayan bu teoriye g\u00f6re, kuantumlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 her se\u00e7im sonras\u0131nda yeni bir evren meydana gelmekte. Yani bir kuantum maddesinin yapabilece\u011fi her se\u00e7imin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi farkl\u0131 bir evren bulunmakta. \u00d6rne\u011fin, kahvalt\u0131da kendinize bir tost haz\u0131rlamay\u0131 se\u00e7tiyseniz, do\u011fa taraf\u0131ndan yumurta haz\u0131rlamay\u0131 se\u00e7ti\u011finiz farkl\u0131 bir evren yarat\u0131lmakta. Everett’ in bu teorisi ilk ba\u015fta herkes taraf\u0131ndan sa\u00e7ma bulundu ama Einstein’\u0131n dedi\u011fi gibi “ilk bak\u0131\u015fta abs\u00fcrt olmayan bir fikirden hi\u00e7bir olumlu sonu\u00e7 alamazs\u0131n\u0131z.” G\u00fcn\u00fcm\u00fcz fizik\u00e7ileri bu teoriyi b\u00fcy\u00fck oranda kabul etmi\u015f durumda \u00e7\u00fcnk\u00fc evrenin bir rastlant\u0131sall\u0131k sonucu meydana geldi\u011fi fikrinden kurtulman\u0131n tek yolu bu.<\/p>\n Fakat e\u011fer her kuantum tercihi yeni bir evren meydana getiriyorsa, o halde meydana gelen evrenler sonsuzlu\u011fun t\u00fcm kavramlar\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7en oranlarda birikiyor demektir. Yani bir anlamda bu imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Asl\u0131nda \u00e7oklu-evren fikri, i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyay\u0131 t\u0131pk\u0131 bir saatin i\u015fleyi\u015fi gibi tamamen yap\u0131salc\u0131 metotlarla a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fan eski usul yakla\u015f\u0131m\u0131n yeniden dirilmesi gibi bir \u015fey fakat bu yakla\u015f\u0131m ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131lda kuantum teorisi taraf\u0131ndan ge\u00e7ersiz k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f durumda. Yanl\u0131\u015f teoriler \u00f6lmez, yaln\u0131zca zombi teoriler haline gelirler.<\/p>\n Kuantum ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi; online olarak oynanan bir oyunun i\u015flemcisi, kendisine random bir de\u011fer \u00fcretebilir. Bizim evrenimiz de bunu yap\u0131yor olabilir. Yani daha net bir ifadeyle, kuantum hareketleri bizlere rastlant\u0131salm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor \u00e7\u00fcnk\u00fc arka planda kalan kullan\u0131c\u0131-sunucu hareketlerine ula\u015fmaya yetkimiz bulunmamakta. Kuantum rastlant\u0131sall\u0131\u011f\u0131 tamamen anlams\u0131z g\u00f6r\u00fcnebilir fakat evrim teorisi ile k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, maddelerin genetik rastlant\u0131sall\u0131k ile biyolojik olarak evrimle\u015fmesiyle hemen hemen ayn\u0131 \u015feydir.<\/p>\n 6-Kar\u015f\u0131t-madde:<\/strong><\/span><\/p>\n Fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik; kar\u015f\u0131t-madde terimi, bir atomu olu\u015fturan kar\u015f\u0131t elektrik y\u00fckl\u00fc elektron, proton ve n\u00f6tron par\u00e7ac\u0131klar\u0131na verilen isimdir. Bizim evrenimizde negatif elektronlar, pozitif atom \u00e7ekirdeklerini y\u00f6r\u00fcngelerinde tutar. Kar\u015f\u0131t-maddelerin evreninde ise, pozitif elektronlar negatif atom \u00e7ekirdeklerini y\u00f6r\u00fcngelerinde tutar fakat iki evren i\u00e7in de ayn\u0131 fizik kurallar\u0131 ge\u00e7erlidir. En az\u0131ndan \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr; bir madde ve kar\u015f\u0131t-madde birbirini ortadan kald\u0131r\u0131r.<\/p>\n Kar\u015f\u0131t-maddeler bulunmadan \u00f6nce, Paul Dirac’ \u0131n denklemleri bu maddelerin varl\u0131\u011f\u0131na \u0131\u015f\u0131k tutmu\u015ftu asl\u0131nda fakat bir maddeyi yok eden ba\u015fka bir maddenin neden var olabilece\u011fi sorusuna cevap bulunamam\u0131\u015ft\u0131. Feynman Diyagram\u0131 g\u00f6sterdi ki bir elektron ile kar\u015f\u0131t-elektron bir araya geldi\u011finde, kar\u015f\u0131t-elektron tam zaman\u0131nda geri giderek \u00e7arp\u0131\u015fmaya giriyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz fizik denklemleri bunu a\u00e7\u0131klayabiliyor ama ortaya konulan verilerin mant\u0131\u011f\u0131 hen\u00fcz \u00e7\u00f6z\u00fclebilmi\u015f de\u011fil. Maddelerin kar\u015f\u0131tlar\u0131na ihtiya\u00e7lar\u0131 yoktur ve zaman \u00e7evrimi sahip oldu\u011fumuz fizik kurallar\u0131n\u0131 y\u0131k\u0131yor. \u0130\u015fte bu y\u00fczden, modern fizi\u011fin buldu\u011fu en \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ve kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 \u015feylerin ba\u015f\u0131nda kar\u015f\u0131t-madde geliyor.<\/p>\n Kuantum ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi; e\u011fer madde, bir tak\u0131m de\u011ferlerin i\u015flenmesi sonucunda meydana geliyorsa (t\u0131pk\u0131 bilgisayar yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 gibi), o halde bu de\u011ferleri tersi oran\u0131nda belirlemek ve b\u00f6ylece bir kar\u015f\u0131t-i\u015flem yaratmak da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kar\u015f\u0131t-maddeler, i\u015flem sonucunda yarat\u0131lan maddelerin ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131z \u00fcr\u00fcnleri olacakt\u0131r. E\u011fer zaman, maddelerin ileri-i\u015flenme d\u00f6ng\u00fclerinin tamamlanmas\u0131 sonucunda olu\u015fuyorsa, kar\u015f\u0131t-madde i\u00e7in bu durum geri-i\u015flenme d\u00f6ng\u00fcleri olacakt\u0131r. Yani k\u0131saca, kar\u015f\u0131t-maddeler zaman\u0131 tersine \u00e7eviriyor. Maddenin bir kar\u015f\u0131t\u0131 vard\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc onu yaratan i\u015flem tersine \u00e7evrilebilir ve b\u00f6ylece kar\u015f\u0131t-zaman da meydana gelmi\u015f olur. Yaln\u0131zca sanal bir ger\u00e7ekli\u011fin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan zaman tersine \u00e7evrilebilir ve bu da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyan\u0131n bir sanal ger\u00e7eklik oldu\u011funun g\u00f6stergelerinden biridir.<\/p>\n 7-\u00c7ift yar\u0131k deneyi:<\/strong><\/span><\/p>\n Fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik; 200 y\u0131l kadar \u00f6nce, Thomas Young bir deney yapt\u0131 ve ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar bug\u00fcn hala fizik\u00e7ilerin kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. \u00dczerinde iki tane yar\u0131k bulunan bir panelin \u00fczerine \u0131\u015f\u0131k tutan Thomas, bu panelin arkas\u0131na ba\u015fka bir panel daha yerle\u015ftirerek, ilk panelin yar\u0131klar\u0131ndan arkadaki panelin \u00fczerine d\u00fc\u015fen \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 inceledi.<\/p>\n I\u015f\u0131k, yar\u0131klar\u0131n tam arkas\u0131nda kalan b\u00f6lgelerde yo\u011fun olarak toplan\u0131rken, y\u00fczeyin geri kalan k\u0131sm\u0131nda da bir giri\u015fim \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olu\u015fturuyordu. Bir \u0131\u015f\u0131k partik\u00fcl\u00fc (foton) mutlaka dalga halinde olmal\u0131yd\u0131 (arkada kalan panelde \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n yo\u011fun olarak topland\u0131\u011f\u0131 alanlar olmamal\u0131yd\u0131). Fakat ayn\u0131 zamanda \u0131\u015f\u0131k belli b\u00f6lgelerde toplan\u0131yordu ki bu durum yaln\u0131zca bir foton par\u00e7ac\u0131k gibi hareket etti\u011fi zaman (veya \u00f6yle davrand\u0131\u011f\u0131nda) g\u00f6zlemlenebilir. I\u015f\u0131k hem bir dalga, hem de bir tanecik olarak m\u0131 davran\u0131yor?<\/p>\n \u0130lerleyen y\u0131llarda fizik\u00e7iler bu soruya cevap bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar ve ilk panelin \u00fczerinde bulunan yar\u0131klardan fotonlar\u0131 teker teker di\u011fer tarafa g\u00f6ndermeyi denediler. \u0130lk foton g\u00f6nderildi\u011finde t\u0131pk\u0131 bir par\u00e7ac\u0131k gibi davranm\u0131\u015f ve arkadaki panelin \u00fczerinde tahmin edilen bir noktaya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Di\u011fer fotonlarda tek tek g\u00f6nderildikten sonra, arkadaki panelde yine bir giri\u015fim \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olu\u015fmu\u015ftu. Bu deney zamandan tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r; yani her y\u0131l tek bir foton dahi g\u00f6nderilse, ayn\u0131 sonu\u00e7 elde edilecek.<\/p>\n Bir foton kendisinden \u00f6nce g\u00f6nderilen fotonun panel \u00fczerinde nerede d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilemez, de\u011fil mi? O halde bu giri\u015fim \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc nas\u0131l olu\u015fuyordu? Bunu anlamak i\u00e7in \u00fczerinde yar\u0131klar bulunan panel ile arkada kalan panelin aras\u0131na bir dedekt\u00f6r yerle\u015ftirildi. Bir foton iki yar\u0131ktan ayn\u0131 anda ge\u00e7emez, mutlaka birini tercih etmesi gerekiyor. E\u011fer foton \u00fcstte kalan yar\u0131ktan ge\u00e7erse, dedekt\u00f6r bipleyecekti (\u015fayet dedekt\u00f6r biplemezse, foton a\u015fa\u011f\u0131da kalan yar\u0131ktan ge\u00e7mi\u015f demektir). Bu mekanizman\u0131n sonras\u0131nda do\u011fan\u0131n a\u00e7\u0131klanamaz kanunlar\u0131ndan bir tanesi ke\u015ffedildi: E\u011fer g\u00f6zlem alt\u0131ndaysa, bir fiziksel foton par\u00e7ac\u0131k gibi davran\u0131yor; e\u011fer onu izleyen bir \u015fey yoksa bir dalga gibi davran\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde fizik\u00e7iler bu gizemi ‘Dalga-Par\u00e7ac\u0131k \u0130kili\u011fi’ olarak adland\u0131r\u0131yor.<\/p>\n Kuantum ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi; Kuantum Teorisi, iki yar\u0131ktan da ge\u00e7ti\u011fi, etkile\u015fime girdi\u011fi ve arkada kalan panel \u00fczerinde belli bir noktada bir araya geldi\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen imgesel dalgalar\u0131 kullanarak Young’ un deneyini a\u00e7\u0131klayabiliyor. Teoride bir sorun yok fakat var olmayan dalgalar var olan dalgalar\u0131n nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yorsa, bu \u00e7ok da tatmin edici bir bulgu de\u011fildir. Kuantum ger\u00e7ekli\u011finde, bir foton program\u0131 a\u011f \u00fczerinde bir\u00e7ok olay\u0131 meydana getirebilir; bir dalga olarak davranabilir ve ard\u0131ndan bir d\u00fc\u011f\u00fcm a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yeniden ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kendini yenileyebilir, t\u0131pk\u0131 bir par\u00e7ac\u0131k gibi.<\/p>\n 8-Kara enerji ve karanl\u0131k madde:<\/strong><\/span><\/p>\n Fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik; g\u00fcn\u00fcm\u00fcz yakla\u015f\u0131mlar\u0131 g\u00f6zlerimizle deneyimleyebildi\u011fimiz maddeleri tan\u0131mlamakla me\u015fgul fakat var olan her \u015feyin be\u015f kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckte karanl\u0131k madde mevcut. Y\u0131ld\u0131zlar\u0131n\u0131 etraf\u0131nda tutan galaksimizin merkezinde bulunan kara delik etraf\u0131nda bir \u0131\u015f\u0131k halkas\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir karanl\u0131k madde. Bu maddeyi g\u00f6zlerimizle g\u00f6remiyoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7bir \u0131\u015f\u0131k bu maddeyi ayd\u0131nlatm\u0131yor. Karanl\u0131k madde bir kar\u015f\u0131t-madde de\u011fildir \u00e7\u00fcnk\u00fc gama \u0131\u015f\u0131n\u0131 i\u015fareti bulunmamaktad\u0131r. Karanl\u0131k madde bir kara delik de de\u011fildir \u00e7\u00fcnk\u00fc yer\u00e7ekimsel k\u0131r\u0131lmaya sahip de\u011fildir. Fakat bug\u00fcn bildi\u011fimize g\u00f6re, e\u011fer karanl\u0131k madde olmazsa, galaksimizde bulunan y\u0131ld\u0131zlar param par\u00e7a olacak. \u0130nsanl\u0131k taraf\u0131ndan bilinen hi\u00e7bir madde karanl\u0131k maddenin ne oldu\u011funu a\u00e7\u0131klayam\u0131yor -bir hipotez olarak zay\u0131f etkile\u015fimli b\u00fcy\u00fck k\u00fctleli par\u00e7ac\u0131klar (WIMP) \u00f6nerildi fakat tatmin edici bir sonuca ula\u015f\u0131lamad\u0131.-<\/p>\n Bununla birlikte, evrenimizin %70 kadar\u0131n\u0131n kara enerjiden olu\u015ftu\u011fu biliniyor ve fizi\u011fin bu enerji hakk\u0131nda yapabilece\u011fi hi\u00e7bir a\u00e7\u0131klama bulunmuyor. Kara enerji bir \u00e7e\u015fit negatif yer\u00e7ekime sahip ve uzay boyunca yay\u0131larak maddeleri bask\u0131l\u0131yor. Bu nedenle evrenin geni\u015flemesine yol a\u00e7\u0131yor. \u015eu ana kadar dikkate de\u011fer bir geni\u015fleme g\u00f6zlemlenmedi fakat bilim insanlar\u0131n\u0131n s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re, s\u00fcrekli geni\u015fleyen bir evrende mutlaka bir \u015feyler zay\u0131flayacakt\u0131r. E\u011fer kara enerji uzay\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olsayd\u0131, o zaman uzay\u0131n geni\u015fleme oran\u0131yla do\u011fru orant\u0131l\u0131 olarak art\u0131\u015f g\u00f6sterirdi fakat durum bunun tam tersi. \u015eu tarihe kadar kara enerjinin ne oldu\u011funu hi\u00e7 kimse a\u00e7\u0131klayabilmi\u015f de\u011fil.<\/p>\n Kuantum ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi; e\u011fer bo\u015f uzay yaln\u0131zca de\u011fersiz bir i\u015flemse, o halde evren hi\u00e7bir \u015fey olmal\u0131d\u0131r ve e\u011fer uzay s\u00fcrekli geni\u015fliyorsa, o halde aral\u0131ks\u0131z olarak yeni bir evren ekleniyor demektir. Yeni i\u015flem noktalar\u0131, tan\u0131m itibariyle, ilk d\u00f6ng\u00fclerinde bir girdi al\u0131r fakat d\u0131\u015far\u0131ya hi\u00e7bir \u015fey vermez, yani yeni i\u015flemler i\u00e7ine \u00e7ekiyor fakat d\u0131\u015far\u0131ya hi\u00e7bir \u015fey vermiyor, t\u0131pk\u0131 kara enerji olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z negatif etki gibi.<\/p>\n E\u011fer d\u00fczenli bir aral\u0131kla yeni evren ekleniyorsa, etkiler zaman i\u00e7erisinde \u00e7ok da de\u011fi\u015fmeyecektir. Sonu\u00e7 olarak, kara enerji aral\u0131ks\u0131z olarak devam eden uzay yaratma s\u00fcrecinin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olmal\u0131d\u0131r. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye g\u00f6re, karanl\u0131k madde bir kara deli\u011fin y\u00f6r\u00fcngesinde bulunan \u0131\u015f\u0131k olmal\u0131d\u0131r. Bu nedenle karanl\u0131k madde bir nur aylas\u0131 \u015feklinde \u00e7\u00fcnk\u00fc e\u011fer kara deli\u011fe \u00e7ok yakla\u015f\u0131rsa i\u00e7eri \u00e7ekilir ve delikten \u00e7ok uzakla\u015f\u0131rsa y\u00f6r\u00fcngeden \u00e7\u0131kar. Kuantum ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fine g\u00f6re, kara enerji ve karanl\u0131k maddeyi a\u00e7\u0131klayabilecek bir madde hi\u00e7bir zaman bulunamayacak.<\/p>\n 9-Elektronlar t\u00fcneli:<\/strong><\/span><\/p>\n Fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik; d\u00fcnyam\u0131zda bir elektron asla n\u00fcfuz edemeyece\u011fi bir Gaussian alan\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir anda belirebilir, t\u0131pk\u0131 kapa\u011f\u0131 kapal\u0131 cam bir \u015fi\u015fenin i\u00e7erisinde bulunan bir demir paran\u0131n bir anda \u015fi\u015fenin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kabilmesi gibi. Her \u015feyin geleneksel fizik kurallar\u0131na g\u00f6re i\u015fledi\u011fi bir d\u00fcnyada b\u00f6ylesi m\u00fcmk\u00fcn olamazd\u0131 fakat bizim d\u00fcnyam\u0131zda bu m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n Kuantum ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi; kuantum Teorisi’ne g\u00f6re bir elektron yukarda a\u00e7\u0131klanan eylemi zaman zaman yapmak durumundad\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc bir kuantum dalgas\u0131 hi\u00e7bir engel tan\u0131madan yay\u0131labilir ve bir elektron tamamen rastgele olarak bir noktaya d\u00fc\u015febilir. Her elektron d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc, fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z filmden bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olacakt\u0131r fakat bir sonraki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn ne olaca\u011f\u0131 kestirilemeyecektir. Kuantum Teorisi’ne g\u00f6re atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar\u0131n rastgele hareket etmesi ola\u011fand\u0131r.<\/p>\n Bu biraz garip gelebilir fakat bir yerden ba\u015fka bir yere \u0131\u015f\u0131nlanma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 tamamen kuantum maddelerinin nas\u0131l hareket etti\u011fi ile ilgilidir. G\u00f6zlemlerimizden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak var olan bir fiziksel d\u00fcnya deneyimliyoruz fakat Kuantum Teorisi’nin ‘g\u00f6zlem oldu\u011fu anda deneye m\u00fcdahale edilmi\u015ftir’ fikri, asl\u0131nda her \u015feyin bir oyun izleme gibi oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. Sola bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bir sol g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc yarat\u0131l\u0131yor, sa\u011fa bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bir sa\u011f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc yarat\u0131l\u0131yor. Bohm’un teorisine g\u00f6re, hayalet bi\u00e7imli bir kuantum dalgas\u0131 elektronlar\u0131 y\u00f6nlendiriyor. Fakat g\u00fcn\u00fcm\u00fcz teorisinde elektronun kendisi bir hayaletimsi dalga. Kuantum ger\u00e7ek\u00e7ili\u011finin kuantum paradoksunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntem \u00e7ok basit: Kuantum d\u00fcnyas\u0131 ger\u00e7ekliktir ve fiziksel d\u00fcnya sanal bir \u00fcr\u00fcnd\u00fcr, t\u0131pk\u0131 bir bilgisayar oyunu gibi.<\/p>\n 10-Kuantum Dolan\u0131kl\u0131k<\/strong>:<\/span><\/span><\/p>\n Fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik; e\u011fer bir sezyum atomu farkl\u0131 y\u00f6nlerde iki foton sal\u0131yorsa, Kuantum Teorisi bu fotonlar\u0131 ‘doland\u0131r\u0131r’ ve b\u00f6ylece birisi y\u00fckseliyorken di\u011feri al\u00e7al\u0131r. Fakat bir foton rastgele d\u00f6n\u00fcyorsa, di\u011fer foton ne tarafa d\u00f6nece\u011fini nas\u0131l bilebilir? Einstein’a g\u00f6re bir fotonun d\u00f6n\u00fc\u015f y\u00f6n\u00fcn\u00fcn, evrenin neresinde olursa olsun di\u011fer fotonun ne y\u00f6ne d\u00f6nece\u011fini belirlemesi olduk\u00e7a \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc bir fikirdi. Bu konuda y\u00fcr\u00fct\u00fclen deney insanl\u0131k tarihinde ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f en titiz deneylerden bir tanesiydi \u00e7\u00fcnk\u00fc sonu\u00e7lar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyan\u0131n ger\u00e7ekli\u011fini ortaya koyacakt\u0131. Kuantum Teorisi yine yan\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131, bir fotonun g\u00f6zlemlenmesi di\u011fer fotonun aksi y\u00f6nde d\u00f6nmesine neden oluyordu.<\/p>\n \u0130ki foton aras\u0131nda herhangi bir sinyal al\u0131\u015fveri\u015fi olmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131mayacak bir mesafe de olsa sonu\u00e7 ayn\u0131yd\u0131. Do\u011fa daha ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir fotonu belli bir y\u00f6ne ve di\u011fer fotonu di\u011fer y\u00f6ne programlam\u0131\u015f olabilirdi fakat g\u00f6r\u00fcnen o ki b\u00f6ylesi bir\u00e7ok farkl\u0131 soruna neden olacakt\u0131. Bu nedenle, do\u011fa iki fotonun da iki y\u00f6nde d\u00f6nebilmesine olanak sa\u011flad\u0131. Fakat fiziksel olarak imkans\u0131z olmas\u0131na ra\u011fmen, yaln\u0131zca g\u00f6zlemlendikleri zaman iki foton ayn\u0131 anda farkl\u0131 y\u00f6nlerde d\u00f6nmeye ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n Kuantum ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi; programlar\u0131 iki farkl\u0131 noktay\u0131 ayn\u0131 anda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in birle\u015ftirilen iki foton birbirine dolan\u0131yor. E\u011fer bir program bir y\u00f6nde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsa di\u011fer program di\u011fer y\u00f6n\u00fc \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Bu iki programdan herhangi birinde ger\u00e7ekle\u015fen bir fiziksel eylem iki program\u0131 da rastgele ba\u015ftan ba\u015flat\u0131yor fakat iki program\u0131n farkl\u0131 y\u00f6nlerde i\u015flemesini sa\u011flayan kodu koruyor.<\/p>\n Kuantum ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi Kuantum Teorisi’nin ortaya att\u0131\u011f\u0131 denklemleri yeniden de\u011ferlendiriyor. \u0130ddia edilene g\u00f6re, fiziksel d\u00fcnya yaln\u0131zca bir i\u015flemler b\u00fct\u00fcn\u00fc fakat bu her \u015fey sahte demek anlam\u0131na gelmiyor. Bir yerlerde ger\u00e7ek bir d\u00fcnya var ve ger\u00e7ek fiziksellik (bizim bildi\u011fimiz fizikten \u00e7ok farkl\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcyor) orada, bizim fiziksel d\u00fcnyam\u0131z yaln\u0131zca bir kodun \u00fcr\u00fcn\u00fc.<\/p>\n Kaynak:\u00a0<\/strong>onedio.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Fiziksel Ger\u00e7ek\u00e7ilik i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve g\u00f6zlerimizle deneyimleyebildi\u011fimiz ger\u00e7ekli\u011fin tek ba\u015f\u0131na ve mutlak bir \u015fekilde var oldu\u011funu savunan g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir\u00e7ok insan bu konu hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015f\u00fcpheye dahi sahip de\u011fildir ve bu d\u00fcnyan\u0131n tek ger\u00e7eklik oldu\u011funu kabul eder. Fakat fiziksel ger\u00e7ek\u00e7ilik g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc uzun bir s\u00fcredir baz\u0131 kar\u015f\u0131t arg\u00fcmanlara cevap verememekte. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131lda fizik d\u00fcnyas\u0131n\u0131 alt \u00fcst eden …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":464,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-463","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuantum"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/463","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=463"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/463\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3757,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/463\/revisions\/3757"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/media\/464"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=463"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=463"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=463"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}