{"id":492,"date":"2015-06-20T17:27:07","date_gmt":"2015-06-20T14:27:07","guid":{"rendered":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/?p=492"},"modified":"2019-10-30T12:24:47","modified_gmt":"2019-10-30T09:24:47","slug":"9-maddede-aldigimiz-her-kararda-yarattigimiz-dunya-paralel-evren","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/2015\/06\/9-maddede-aldigimiz-her-kararda-yarattigimiz-dunya-paralel-evren\/","title":{"rendered":"9 Maddede Ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z Her Kararda Yaratt\u0131\u011f\u0131m\u0131z D\u00fcnya: Paralel Evren"},"content":{"rendered":"

 <\/p>\n

\"1a\"<\/a>“Acaba \u015f\u00f6yle yapsayd\u0131m” dedi\u011finiz anlar var m\u0131 ge\u00e7mi\u015finizde? O zaman i\u00e7iniz rahat olsun siz zaten “\u00f6yle” yapt\u0131n\u0131z! Paralel Evrenler teorisine g\u00f6re bir karar a\u015famas\u0131na geldi\u011finiz her an, olu\u015fabilecek belki de milyonlarca sonu\u00e7 ayn\u0131 anda geli\u015fiyor ve sonu\u00e7lar\u0131n uzand\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka karar anlar\u0131 yeni alternatif evrenler olu\u015fturuyor. Peki, bu nas\u0131l oluyor? \u0130\u015fte size 10 maddede Ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z her kararda yaratt\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnya: Paralel Evren!<\/p>\n

Sabah kalkt\u0131n\u0131z kahvalt\u0131n\u0131z\u0131 yapt\u0131n\u0131z d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131karken biraz oyaland\u0131n\u0131z ve binmeniz gereken otob\u00fcs\u00fc ka\u00e7\u0131rd\u0131n\u0131z. E\u011fer oyalanmam\u0131\u015f olsayd\u0131n\u0131z o otob\u00fcse binmi\u015ftiniz ve o otob\u00fcste muhtemelen kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131n\u0131z hayat\u0131n\u0131z\u0131n a\u015fk\u0131yla tan\u0131\u015f\u0131p, bir ka\u00e7 ay sonra evlenecektiniz. Ama hay\u0131r siz oyaland\u0131n\u0131z ve bir sonraki otob\u00fcse bindiniz, otob\u00fcs kaza yapt\u0131 ve baca\u011f\u0131n\u0131z k\u0131r\u0131ld\u0131. \u0130\u015finizden oldunuz, ekonomik durumunuz k\u00f6t\u00fcye gitti ve berbat bir hayat\u0131n\u0131z oldu.<\/p>\n

Asl\u0131nda her iki ihtimal de ayn\u0131 anda ger\u00e7ekle\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc olas\u0131l\u0131klar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fme ihtimali sand\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan daha ger\u00e7ek olabilir. Paralel evren dedi\u011fimiz \u015fey, son d\u00f6nemde pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr\u00fcn hayat\u0131n abs\u00fcrt hali olarak yorumlad\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok daha \u00f6te, \u00e7ok daha ziyade bir olas\u0131l\u0131klar d\u00fcnyas\u0131. Gelin bir bakal\u0131m asl\u0131nda hayat\u0131m\u0131z\u0131n hangi evresinde hangi halimizi ya\u015f\u0131yoruz…<\/p>\n

\"2\"<\/a>1-<\/strong>Biricik de\u011filiz!<\/strong><\/span><\/p>\n

Zaman\u0131n i\u015fleyi\u015f y\u00f6n\u00fcnde belirginle\u015fen ko\u015futluk ayr\u0131ca b\u00fct\u00fcn fizik kurallar\u0131 ile per\u00e7inlenerek i\u015fler. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz duyumsad\u0131\u011f\u0131m\u0131z alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yeg\u00e2ne b\u00fcy\u00fck evrenin yan\u0131nda hi\u00e7 denenmemi\u015f ama izlenimleri bellekte yer eden ve ya\u015fayan k\u00fc\u00e7\u00fck evrenler varsa bu biricikli\u011fimizi ortadan kald\u0131ran bir durum olur. Biraz kar\u0131\u015f\u0131k m\u0131 oldu? \u015e\u00f6yle \u00f6zetleyelim, hani deriz ya “Bir ben var bende benden i\u00e7eri” diye. Ona benzer bir durum. Asl\u0131nda bizden ba\u015fka bizler var ve hepsi \u015fu an ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hayatta denemedi\u011fimiz \u015feyleri deniyorlar.<\/p>\n

\u00a02-<\/strong>\u0130nan\u00e7 bu i\u015fin neresinde?<\/strong><\/span><\/p>\n

Baz\u0131 dinler ve filozoflar taraf\u0131ndan s\u0131k\u00e7a tekrarlanan g\u00f6r\u00fclebilir evrenin \u00f6tesinde ba\u015fka evrenler oldu\u011fu sav\u0131n\u0131 savunuyor. Havas\u0131 suyu kimyas\u0131 fizi\u011fi ba\u015fka kanunlarla per\u00e7inlenmi\u015f evrenler asl\u0131nda uzun zamand\u0131r anlat\u0131l\u0131yor. Cennetler, Cehennemler, Olympuslar, Valhallalar ve benzeri ya\u015fam sonras\u0131 hayat alanlar\u0131 bu d\u00fcnyadakinden \u00e7ok farkl\u0131 unsurlardan olu\u015fuyor.<\/p>\n

Pek\u00e2l\u00e2, bizim farkl\u0131 tercihlerimizden olu\u015fan paralel evrenlerimizden hangileri \u00f6l\u00fcm sonras\u0131nda nerede bulu\u015fup birle\u015fecek? Kader e\u011fer ger\u00e7ekten varsa, al\u0131nyaz\u0131m\u0131zda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z tercihlerden hangilerine imk\u00e2n tan\u0131n\u0131yor? A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bu noktada inan\u00e7 ve paralel evrenleri ortak bir noktada bulu\u015fturmak \u00e7ok g\u00fc\u00e7 \u00e7\u00fcnk\u00fc, inanc\u0131m\u0131za g\u00f6re do\u011fru olan tercihleri yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bir noktada g\u00fcnah i\u015fleyen bir olas\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 yaratm\u0131\u015f oluyoruz.\u00a0<\/strong><\/p>\n

3-Nereden \u00e7\u0131kt\u0131 bu paralel evren muhabbeti?<\/strong><\/span><\/p>\n

\"3\"<\/a>Her ne kadar t\u00fcm bu fikirlerin \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131nda Einstein’\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleri yatsa da; Paralel evrenler tan\u0131m\u0131 ilk kez Amerikal\u0131 fizik\u00e7i Hugh Everett taraf\u0131ndan ortaya at\u0131ld\u0131. Zaman i\u00e7inde kuantum mekani\u011finin ilgin\u00e7 \u00e7ok pop\u00fcler ve bilimsel platformlarda \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan kuramlar\u0131ndan birisi oldu. Kimi zaman ba\u011f\u0131ms\u0131z ve farkl\u0131 hi\u00e7bir \u015fekilde birbiriyle etkile\u015fime girmeyen \u00e7ok say\u0131da evrenin varl\u0131\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu evrenlerin bir araya gelmesi ve etkile\u015fime ge\u00e7mesi, her iki evrenin de yok oldu\u011fu bir sonu\u00e7 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 kabul g\u00f6ren bir fikir oldu. \u0130ki farkl\u0131 evrenin bir araya gelmesi, madde ile kar\u015f\u0131 madde \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 gibi bir sonu\u00e7 yarataca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc.<\/p>\n

4-Paralel evrende g\u00f6zlemci nedir?<\/strong><\/span><\/p>\n

\"4\"<\/a>Kuantum mekani\u011fi bilim tarihinde \u00e7ift yar\u0131k deneyi olarak bilinen deneyde fotonun dalga m\u0131 yoksa par\u00e7ac\u0131k m\u0131 oldu\u011funu belirleyen \u015feyin g\u00f6zlemcinin bilinci oldu\u011funu s\u00f6yler. Bir olgunun potansiyel durumdan i\u015fler hale gelmesi ve ger\u00e7ekle\u015fmesi kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Sistemin fiziksel \u00f6zelliklerinde herhangi bir de\u011fi\u015fim olmaz de\u011fi\u015fim sadece bu \u00f6zelliklerin potansiyellik ve g\u00fcncelli\u011finde ortaya \u00e7\u0131kar. Fizik\u00e7i Jack Sarfattiye g\u00f6re g\u00f6zlemcinin fikri bir\u00e7ok olguyu a\u00e7\u0131klayabilir. \u00d6rne\u011fin bir s\u0131v\u0131 veya gazdaki par\u00e7ac\u0131klar durmadan ileri geri hareket eder. Ona g\u00f6re par\u00e7ac\u0131klar\u0131n bir oraya bir buraya \u00e7arpmas\u0131n\u0131n as\u0131l nedeni kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n zihinsel etkinlikleridir.\u00a0<\/strong><\/p>\n

5-\u00c7oklu evren \u00e7oklu olas\u0131l\u0131k:<\/strong><\/span><\/p>\n

Birden \u00e7ok olas\u0131 evrenin \u00f6ng\u00f6r\u00fclen k\u00fcmesi \u00e7oklu evrenler adl\u0131 bir teoriyle ifade ediliyor. \u00c7oklu evrenin yap\u0131s\u0131 her evrenin kendi do\u011fas\u0131 ve birbirleri aras\u0131nda kurulu \u00e7e\u015fitli ilgiyle beliriyor. \u00c7oklu evren tan\u0131m\u0131 fizik felsefe kurgu ve k\u0131smen bilim kurgu alanlar\u0131nda hipotezlerle ifade edilir.<\/p>\n

\u0130lk defa William James taraf\u0131ndan kullan\u0131lan terim bilimkurgu yazar\u0131 Michael Moorcock taraf\u0131ndan yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Ayn\u0131 tan\u0131m \u00e7o\u011fu zaman alternatif evrenler paralel d\u00fcnyalar paralel evrenler bi\u00e7iminde de kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Bu konuyu kavramak i\u00e7in pratik bir al\u0131\u015ft\u0131rma yapmak isteyenlere kesinlikle tavsiye edilecek film: 2013 yap\u0131m\u0131 Coherence’dir. Y\u00f6netmen James Ward Byrkit’in ilk uzun metrajl\u0131 sinema filmi olan Coherence, \u00e7oklu evren olas\u0131l\u0131klar\u0131 \u00fczerinde ufkunuzu a\u00e7acak bir senaryo ve olay \u00f6rg\u00fcs\u00fcne sahip.<\/p>\n

6-Schr\u00f6dinger’in kedisi:<\/strong><\/span><\/p>\n

\"5\"<\/a>Schr\u00f6dinger’in Kedisi, Avusturyal\u0131 fizik\u00e7i Erwin Schr\u00f6dinger taraf\u0131ndan ortaya at\u0131lm\u0131\u015f, kuantum fizi\u011fiyle ilgili olan, hakk\u0131nda \u00e7ok tart\u0131\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnce deneyi. Genellikle kuantum mekani\u011fi ve Kopenhag Yorumu’yla ilgili bir paradoks olarak bilinir. Schr\u00f6dinger\u2019in kedisi paradox diye tan\u0131mlanan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f bir teoridir, Erwin Schr\u00f6dinger taraf\u0131ndan 1935′ te icat edilmi\u015f. Schr\u00f6dinger, problem olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcnl\u00fck nesnelere uygulanan kuantum mekani\u011finin Copenhagen yorumunu resimlendirdi. Bir kedi \u00f6l\u00fc ya da diri olabilece\u011fi rastgele bir duruma b\u0131rak\u0131l\u0131yor ve karar vermek i\u00e7in g\u00f6zlemlemeye ihtiya\u00e7 duyuluyor. Bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f deney, \u00f6zellikle kuantum mekani\u011finin teoriksel yorumunun tart\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"6\"<\/a>Schr\u00f6dinger\u2019 in kedisi; bir kedi bir k\u00fc\u00e7\u00fck \u015fi\u015fe zehir ve radyoaktif kaynakla bir kapal\u0131 bir kutuya b\u0131rak\u0131l\u0131yor. E\u011fer i\u00e7erideki monit\u00f6r radyoaktifli\u011fi alg\u0131larsa(azalmakta olan tek atom)k\u00fc\u00e7\u00fck \u015fi\u015fe k\u0131r\u0131l\u0131r, zehir kediyi \u00f6ld\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n

Bir s\u00fcre sonra kuantum mekani\u011fin Copenhagen anlamd\u0131rmas\u0131 kedinin bir dalga fonksiyonu oldu\u011funu anl\u0131k olarak hayatta veya \u00f6l\u00fc olma ihtimalini vurgular. Kutuya bir kez bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kedi canl\u0131 veya \u00f6l\u00fc olabilir, ikisi birden olamaz. Her iki olas\u0131l\u0131k da farkl\u0131 evrenlerde farkl\u0131 sonu\u00e7lara yol a\u00e7ar.<\/p>\n

7-Dejavu:<\/strong><\/span><\/p>\n

Peki, evrenler birbiriyle ileti\u015fime ge\u00e7ebiliyorsa? Asl\u0131nda ge\u00e7iyorlar. Farkl\u0131 evrenlerde yap\u0131lan tercihler bazen mutlak bir evren sonucunu ortaya \u00e7\u0131kart\u0131r ve bu mutlak sonu\u00e7 \u015fu an ya\u015famakta oldu\u011funuz evrense, di\u011fer yollardan ge\u00e7en evrenler bilincinize farkl\u0131 an\u0131lar y\u00fcklerler. Bu da dejavu dedi\u011fimiz olay\u0131n ya\u015fanmas\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kart\u0131r. En az\u0131ndan b\u00f6yle tahmin ediliyor. Misal daha \u00f6nce g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc hissetti\u011finiz bir \u015feyi, ba\u015fka bir evrende g\u00f6rm\u00fc\u015f olabilirsiniz. Bu size iyi hissettirmeli asl\u0131nda \u00e7\u00fcnk\u00fc daha \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir tercihin sizi yine ayn\u0131 noktaya getirdi\u011fini, getirece\u011fini do\u011frulaman\u0131n yeg\u00e2ne yoludur dejavular.<\/p>\n

Daha \u00f6nce ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 hissetti\u011finiz anlar \u00e7oksa, bilin ki ge\u00e7mi\u015fte yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z pek \u00e7ok tercih asl\u0131nda mutlak ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131z evreni hi\u00e7 bir \u015fekilde etkilememi\u015fse. Dejavu hissiniz azsa bilin ki yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z tercihler paralel evrenlerdeki kimli\u011finizi sizden \u00e7ok uzaklara ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r!<\/p>\n

8-R\u00fcyalar:<\/strong><\/span><\/p>\n

R\u00fcyalar\u0131n s\u0131rr\u0131 hala insanl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6zemedi\u011fi bir gizem. Ancak paralel evren fikrinde r\u00fcyalar bir mant\u0131\u011fa oturuyor. Pek \u00e7ok r\u00fcyam\u0131zda sa\u00e7ma sapan \u015feyler g\u00f6r\u00fcyoruz de\u011fil mi? Bunlar asl\u0131nda paralel evrende ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feylerin bize aktar\u0131m\u0131 olarak kafam\u0131zda beliriyor. R\u00fcyan\u0131zda \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcyorsunuz misal, bilin ki bir tercihiniz sebebiyle gitti\u011finiz bir evrende \u00f6ld\u00fcn\u00fcz. Ya da daha \u00f6nce gidip g\u00f6rmedi\u011finiz yerleri g\u00f6r\u00fcyorsan\u0131z r\u00fcyalar\u0131n\u0131zda, bilin ki paralel evrende zaten oraya gitmi\u015ftiniz.<\/p>\n

9-Toparlama:<\/strong><\/span><\/p>\n

\"7\"<\/a>\u015eimdi bu yaz\u0131y\u0131 paralel evrenler fikrine bir giri\u015f olarak kabul edin ve daha fazlas\u0131n\u0131 bilimsel makalelerden ve ara\u015ft\u0131rmalardan \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc paralel evren gibi Einstein’dan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze pek \u00e7ok bilim adam\u0131n\u0131n birikimiyle ortaya konulmu\u015f bir teoriyi tek bir sayfada t\u00fcm detaylar\u0131yla anlatmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Hele ki bu kadar kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 unsurlara sahip bir konuyu aktarmak i\u00e7in belki de bir kitab\u0131 ele almak gerekir. Bu noktada da yaz\u0131n\u0131n hemen ard\u0131ndan bir fincan \u00e7ay e\u015fli\u011finde elinize alabilece\u011finiz keyifli bir eseri payla\u015farak size bir g\u00fczellik yapm\u0131\u015f olal\u0131m.<\/p>\n

Metis yay\u0131nlar\u0131ndan \u00e7\u0131kan: Schr\u00f6dinger’in Kedisinin Pe\u015finde Kuantum Fizi\u011fi ve Ger\u00e7eklik adl\u0131 eser, John Gribbin’in olabildi\u011fince herkesin anlayabilece\u011fi bir dilde paralel evren konusunu anlatt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma. “\u00d6teki Siz”i merak ediyorsan\u0131z i\u015fte ba\u015flama noktan\u0131z buras\u0131. Yapaca\u011f\u0131n\u0131z t\u00fcm tercihler \u015fimdiden hay\u0131rl\u0131 olsun.<\/p>\n

Kaynak: Oktay Volkan Alkaya<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  “Acaba \u015f\u00f6yle yapsayd\u0131m” dedi\u011finiz anlar var m\u0131 ge\u00e7mi\u015finizde? O zaman i\u00e7iniz rahat olsun siz zaten “\u00f6yle” yapt\u0131n\u0131z! Paralel Evrenler teorisine g\u00f6re bir karar a\u015famas\u0131na geldi\u011finiz her an, olu\u015fabilecek belki de milyonlarca sonu\u00e7 ayn\u0131 anda geli\u015fiyor ve sonu\u00e7lar\u0131n uzand\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka karar anlar\u0131 yeni alternatif evrenler olu\u015fturuyor. Peki, bu nas\u0131l oluyor? \u0130\u015fte size 10 maddede Ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":500,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-492","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuantum"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/492","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=492"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/492\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":502,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/492\/revisions\/502"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/media\/500"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=492"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=492"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}