Modern ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme \u015fekli ile en az\u0131ndan son 300 y\u0131l\u0131n fizi\u011finden destek al\u0131rsak, k\u0131skac\u0131ndan kurtulamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z derin k\u00fclt\u00fcrel ko\u015fullanmalar\u0131m\u0131zla ilgili olarak zihin\/beden ya da ruh\/beden ikilemi olabilece\u011fini g\u00f6steren a\u00e7\u0131k ve net hi\u00e7bir yol olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n
Newtoncu fizik maddenin “temel, hareketsiz, \u015fekilsiz ve k\u00fcl\u00e7e” halinde bir \u015fey oldu\u011funa inanan eski Aristo mant\u0131\u011f\u0131 ile bilgisini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde keskinle\u015ftirdi ve bu model y\u0131llarca bilim taraf\u0131ndan da kesin ger\u00e7ek olarak kabul edildi. Madde a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve uzant\u0131s\u0131 olan bir \u015feydi. Temelde atomdan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ve t\u0131pk\u0131 bilardo toplar\u0131 gibi davranan ufak cisimcikler i\u00e7erirdi. Fakat kat\u0131yd\u0131, ba\u015fka bir maddeyi dokunarak etkilerdi ve kadim bilgilerden en \u00f6nemli kopu\u015f olarak da, tamam\u0131yla \u015fuursuzdu.<\/p>\n
Kuantum seviyesindeki dalga\/par\u00e7ac\u0131k ikili\u011fi, en birincil seviyede ruh\/beden ili\u015fkisi olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011fi sisteminin egemen oldu\u011fu maddi evreni daha iyi anlamak i\u00e7in dualite prensibini \u00e7ok iyi incelemek gerekir. \u00c7ok temel oldu\u011fu ve ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feye ya da i\u015fleme indirgenemedi\u011fi i\u00e7in dalga\/par\u00e7ac\u0131k ikili\u011fi ruhsalla fizikselin k\u00f6kenine inmemizi ve ikilemle bize neyin ifade edilmek istendi\u011fini gayet iyi a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Ruh ve madde, Dalga ve Par\u00e7ac\u0131k, Siyah ve Beyaz, Gece ve G\u00fcnd\u00fcz hep Yin-Yang ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz dengeyi kurabilmek i\u00e7indir.<\/p>\n
Bu konuda \u00dcstad Erg\u00fcn Ar\u0131kdal (M.T.\u0130.A derne\u011fi ve Bilyay Vakf\u0131 eski ba\u015fkan\u0131) \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n
“Olaylar B\u00fct\u00fcnselli\u011fi anlamam\u0131z i\u00e7in var. Atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar onu g\u00f6rmek isteyen bilim adam\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re de\u011fi\u015fiyor. \u00d6yleyse bizler b\u00fct\u00fcn\u00fcn i\u00e7indeki yerimizi tayin edip, b\u00fct\u00fcn\u00fcn uyumlu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na hizmet i\u00e7in var\u0131z.<\/p>\n
Eski fizik anlay\u0131\u015f\u0131 mekanistik bir anlay\u0131\u015ft\u0131 sadece atomlar vard\u0131. \u015eimdi bilim adamlar\u0131 atomlar aras\u0131nda bo\u015fluklar buldular. Kuantum teorisi, atomlar\u0131n alt par\u00e7ac\u0131klar\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor ve onlar\u0131 tam tan\u0131mlayam\u0131yor. Bu par\u00e7ac\u0131klar soyut, kimi zaman par\u00e7ac\u0131k, kimi zaman dalga olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Par\u00e7ac\u0131k k\u00fc\u00e7\u00fck hacme s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, dalga ise uzaya yay\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fekildedirler.<\/p>\n
Bu par\u00e7ac\u0131klar deneysel duruma g\u00f6re etkile\u015fim al\u0131rlar \u00e7\u00fcnk\u00fc bizden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildirler. Evrende en k\u00fc\u00e7\u00fck birimler bile birbiriyle etkile\u015fim halindeler. Soyut ve ikili g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri i\u00e7inde s\u00fcrekli de\u011fi\u015fimler ya\u015f\u0131yorlar. Deney g\u00f6zlemcinin zihninden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak geli\u015femiyor.<\/p>\n
Evren birbirine \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f a\u011f gibi. Madde ikili de\u011fi\u015fken bir yap\u0131ya sahip. Kar\u015f\u0131tlar\u0131n Birli\u011fini iyi anlamak gerek. Bohr, B\u00fct\u00fcnleyicilik d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle, par\u00e7ac\u0131k bi\u00e7iminde beliri\u015f ve dalga halinde ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n birbirini b\u00fct\u00fcnlemesini anlatmak istiyor. Bir g\u00f6zlemci g\u00f6rene kadar iki kar\u015f\u0131t kutup ayn\u0131 anda var olacakt\u0131r. Onlar birbirlerine \u00e7ak\u0131\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Kuantum fizi\u011finde atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar belirli \u015feyler, birbirinden yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f yap\u0131 ta\u015flar\u0131 de\u011fildir. Birle\u015fik bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn birbiriyle dengesi s\u00f6z konusu. Atomdan atom alt\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ge\u00e7i\u015f \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc somuttan soyuta ge\u00e7ilmi\u015ftir. Ve atomlar aras\u0131nda bo\u015fluklar vard\u0131r.\u201d<\/p>\n
Erg\u00fcn Ar\u0131kdal’\u0131n y\u0131llar \u00f6nce ifade etti\u011fi bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan sonra s\u00f6z\u00fc edilen kuantum fizi\u011finin bu “bo\u015fluk” kavram\u0131n\u0131 biraz incelememiz gerekir. Bo\u015fluklar ger\u00e7ekten bo\u015f mudur?<\/p>\n
S\u00f6zl\u00fckte “bo\u015f” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc \u015f\u00f6yle tan\u0131mlan\u0131r: \u0130\u00e7inde bir \u015fey veya bir kimse olmayan, dolu kar\u015f\u0131t\u0131 veya anlams\u0131z, sa\u00e7ma… Bizler de g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131m\u0131zda s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131r\u0131z “bo\u015f” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc. Bir \u015feye “bo\u015f” dedi\u011fimizde, zihnimizde olu\u015fan alg\u0131, ger\u00e7ekten bo\u015f olan bir \u015feydir.<\/p>\n
Duyular\u0131m\u0131zla alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7eklikleri tam da olduklar\u0131 gibi anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131za \u00f6ylesine bir inan\u00e7la doluyuzdur ki, “bo\u015f” dedi\u011fimiz alanlar\u0131n, bizim g\u00f6remeyece\u011fimiz, kavrayamayaca\u011f\u0131m\u0131z \u00f6\u011feleri bar\u0131nd\u0131rabilece\u011fini \u00e7o\u011fu zaman hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmeyiz. Herhangi bir anlam\u0131 olabilece\u011fini de hemen hemen her zaman g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131r\u0131z. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n, tarih boyunca g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131 pek \u00e7ok \u015feyin ger\u00e7ekli\u011fi ise, bilimsel ve ruhsal ara\u015ft\u0131rmalar sayesinde m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur.<\/p>\n
Atomun i\u00e7inde “bo\u015f uzay” var. \u00c7evremizdeki her \u015fey canl\u0131 ve cans\u0131z dedi\u011fimiz t\u00fcm olu\u015fumlar atomik organizasyonlar oldu\u011funa g\u00f6re; topra\u011f\u0131n, kum tanesinin, papatyalar\u0131n ve tabii ki h\u00fccrelerimizin de i\u00e7inde “bo\u015f uzay” vard\u0131r. Yani madde de, h\u00fccrelerden olu\u015fan organizasyonlar da bu bo\u015f uzaya sahiptir.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, en basit canl\u0131 kabul etti\u011fimiz vir\u00fcst\u00fcr; en d\u0131\u015fta proteinden olu\u015fmu\u015f bir k\u0131l\u0131f ve bu k\u0131l\u0131f\u0131n i\u00e7indeki bo\u015flu\u011fa yerle\u015fmi\u015f bir n\u00fckleik asit (kal\u0131t\u0131m birimi) vard\u0131r.<\/p>\n
Daha geli\u015fmi\u015f canl\u0131lar kabul etti\u011fimiz mantar, bitki ve hayvan h\u00fccrelerinde de h\u00fccre zar\u0131 ile \u00e7ekirdek aras\u0131nda bir alan vard\u0131r. Bu alanda, aralar\u0131nda bo\u015fluklar bulunan \u00e7e\u015fitli unsurlar bulunur. Atomda, h\u00fccrede ve g\u00f6kcisimleri aras\u0131nda bo\u015fluk olmas\u0131 bir tesad\u00fcf m\u00fcd\u00fcr?<\/p>\n
Yine atoma d\u00f6necek olursak, daha \u00f6nce s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz elektronlar\u0131n ve alt par\u00e7ac\u0131klar\u0131n toplam\u0131 kuantum alan\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Kuantum terimi, hem par\u00e7ac\u0131k hem dalgasal \u00f6zellik g\u00f6steren bir \u015feyi anlatmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Elektronlar birisi onu g\u00f6zledi\u011finde par\u00e7ac\u0131k olarak tezah\u00fcr eder, g\u00f6zlenmedi\u011fi zaman ise dalga formuna ge\u00e7er ve t\u00fcm uzaya yay\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Atomu, yani maddeyi olu\u015fturan unsurlar ger\u00e7ekte sert, kat\u0131, sabit, statik de\u011fildir. Hem par\u00e7ac\u0131k hem dalga olabilen, her an farkl\u0131 iki ger\u00e7eklikten biri olarak tezah\u00fcr eden bir enerjidir. Dalga formunu maddile\u015ftiren ise g\u00f6zlemcinin \u015fuurudur. Madde, g\u00f6zlenmedi\u011fi zaman enerji, g\u00f6zlendi\u011fi zaman par\u00e7ac\u0131k olarak tespit edilir. Par\u00e7ac\u0131k formundan enerjetik dalga formuna ge\u00e7en bir elektron i\u00e7in “mek\u00e2ns\u0131zl\u0131k” s\u00f6z konusudur.<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Modern ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme \u015fekli ile en az\u0131ndan son 300 y\u0131l\u0131n fizi\u011finden destek al\u0131rsak, k\u0131skac\u0131ndan kurtulamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z derin k\u00fclt\u00fcrel ko\u015fullanmalar\u0131m\u0131zla ilgili olarak zihin\/beden ya da ruh\/beden ikilemi olabilece\u011fini g\u00f6steren a\u00e7\u0131k ve net hi\u00e7bir yol olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Newtoncu fizik maddenin “temel, hareketsiz, \u015fekilsiz ve k\u00fcl\u00e7e” halinde bir \u015fey oldu\u011funa inanan eski Aristo mant\u0131\u011f\u0131 ile bilgisini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":768,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-767","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuantum"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/767","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=767"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/767\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":769,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/767\/revisions\/769"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/media\/768"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=767"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=767"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=767"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}