<\/p>\n
\u0130lkel insan\u0131n yak\u0131n \u00e7evresindeki tabiat g\u00fc\u00e7lerini alg\u0131lamas\u0131 ve d\u00fcnyay\u0131 \u00f6\u011frenme yolunda \u00e7evresi ile kurmu\u015f oldu\u011fu ileti\u015fimler, do\u011fada g\u00fcne\u015f ve ay\u0131n ge\u00e7irmi\u015f oldu\u011fu tabii s\u00fcre\u00e7ler pek \u00e7ok toplumu yo\u011fun bir \u015fekilde etkiledi\u011fi gibi biz T\u00fcrk toplumunu da \u00f6nemli noktalarla etkilemi\u015ftir. Hala bat\u0131l\u0131 yazarlar, T\u00fcrk tarihinin k\u00f6kenleri ile ilgili binlerce fikre sahip olsalar da, biz ulusumuzun k\u00f6kten gelen destanlar\u0131 ile birlikte ve dikkatli incelendi\u011finde \u00c7in ve b\u00f6lgedeki Uygur T\u00fcrkleri gibi yerle\u015fik d\u00fczene ge\u00e7mi\u015f T\u00fcrk kavimlerinin kaynaklar\u0131nda \u00e7ok ama \u00e7ok \u00f6nemli bilgiler oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n
\u015eu an i\u00e7in kadim \u00c7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcne, baz\u0131 Mo\u011fol kavimlerine, Hintlilere mal edilen pek \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcncenin ilk \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 yer Orta Asya\u2019daki eski T\u00fcrk kavimleridir. Destanlar\u0131m\u0131z astronomik ve astrolojik g\u00f6zlemlerle doludur. Avrupada kavimler neredeyse yontma ta\u015f \u00e7a\u011f\u0131nda iken ve Yunan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri daha ya\u015famam\u0131\u015f iken eski T\u00fcrklerin y\u0131ld\u0131z-bilicili\u011fi, g\u00f6ky\u00fcz\u00fc takvimleri ve g\u00f6ky\u00fcz\u00fc g\u00f6zlemleri vard\u0131. T\u0131pk\u0131 mayalar gibi. Bu bilgiler de k\u00fclt\u00fcrel emperyalizm sebebi ile \u00e7e\u015fitli k\u00fclt\u00fcrlerin buldu\u011fu ve bizlerin yeniden onlardan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck emek ve g\u00fc\u00e7 ile geri ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bilgiler oldu. Eski T\u00fcrk kavimlerinde astroloji veya y\u0131ld\u0131z bilimi evrenin en \u00f6nemli alg\u0131lay\u0131\u015f bi\u00e7imlerinden biri idi. Bunu yarad\u0131l\u0131\u015f, t\u00fcreyi\u015f ve Ergenekon destanlar\u0131nda da g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n
Bu destanlar \u00e7e\u015fitli mitolojik hik\u00e2yeler gibi g\u00f6r\u00fcnse de her mitolojik hik\u00e2yenin alt\u0131nda yatan bir ger\u00e7eklik de bulunmaktad\u0131r. Baz\u0131 hikayeler zamanla de\u011fi\u015fime u\u011framak ile birlikte, masals\u0131 bir anlay\u0131\u015f ile, hayat\u0131 g\u00f6rebilmek ve ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa gelen gelenek ile bu bilgiyi aktarmak, zaten mitolojinin dili de\u011fil midir? Yarat\u0131l\u0131\u015f destan\u0131 Alp Er Tunga destan\u0131, G\u00f6kt\u00fcrk destan\u0131, ve T\u00fcreyi\u015f destan\u0131 gibi pek \u00e7ok destandaki mitolojik hikayelerde zaten astronomik ve g\u00f6ky\u00fcz\u00fc hareketleri ile ilgili pek \u00e7ok bilgi de sakl\u0131d\u0131r. \u0130slamiyet \u00f6ncesi tarihimizde g\u00f6ky\u00fcz\u00fc g\u00f6zlemlerini fazlas\u0131 ile kullanan bizleriz, fakat bunlar unutturuldu. Eski T\u00fcrk destanlar\u0131nda h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n do\u011fu\u015fu \u00e7e\u015fitli mitolojik hik\u00e2yeler ve efsaneler ile s\u00fcslenmi\u015ftir. T\u00fcrk halklar\u0131n\u0131n eski ortak inanc\u0131 Tengricilik\u2019ten gelen bilgiler enteresand\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrk mitolojisinde var olan belli karakterlerin, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcndeki semboller ile ba\u011flant\u0131lar\u0131 \u00e7ok ilgin\u00e7tir. Mesela \u00dclgen \u00fclkesi, \u0130slami ismi ile \u00dclker, Japonca ismi ile Subaru bir di\u011fer ismi ile S\u00fcreyya Tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131, yedi k\u0131z karde\u015f olarak da bilinen Bo\u011fa tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131ndaki Pleides y\u0131ld\u0131z grubunu temsil eder. Ve bu 7 y\u0131ld\u0131z eski T\u00fcrkler i\u00e7in en kutsal y\u0131ld\u0131z grubudur. Ayn\u0131 \u015fekilde Kurt Asena ile g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn en parlak y\u0131ld\u0131z\u0131 avc\u0131n\u0131n k\u00f6pe\u011fi diye nitelendirilen Canis Major\u2019\u00fcn en parlak y\u0131ld\u0131z\u0131 Sirius aras\u0131nda anlaml\u0131 ba\u011flant\u0131lar bulunmaktad\u0131r. Sirius y\u0131ld\u0131z\u0131 \u2013G\u00fcne\u015f hari\u00e7- d\u00fcnyadan g\u00f6r\u00fcnen en parlak y\u0131ld\u0131zd\u0131r. Eski M\u0131s\u0131r mitolojisinde \u0130sis diye nitelendirilen bu y\u0131ld\u0131z\u0131n enteresand\u0131r ki, sembollerinden biri de k\u00f6pek ba\u015fl\u0131 heykellerdir.<\/p>\n
Bunun haricinde g\u00f6ky\u00fcz\u00fc hareketleri ve o d\u00f6nemde g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde olu\u015fan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler T\u00fcrk mitolojisindeki hik\u00e2yelerde \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde kaydedilmi\u015ftir. T\u00fcrklerin eski inan\u00e7lar\u0131nda kurt kutsal say\u0131l\u0131r. Ortak t\u00fcreyi\u015f efsanelerinde di\u015fi kurt sembolizmi bulunmaktad\u0131r. Bozkurt, Canis Major \u00f6nemli bir sembold\u00fcr. Bu sembol d\u00fcnyan\u0131n sembol havuzunda \u00f6nemli bir yere sahiptir. G\u00f6ky\u00fcz\u00fc taraf\u0131ndan g\u00f6nderilen Asena ad\u0131ndaki bir di\u015fi kurtun efsanesi g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelmi\u015ftir. Kurt resimleri pek \u00e7ok T\u00fcrk kavminin bayraklar\u0131nda yer alm\u0131\u015f, ordunun ba\u015f\u0131ndaki ki\u015filere ise K\u00f6k-B\u00f6ri denmi\u015ftir. K\u00f6k eski T\u00fcrk\u00e7ede G\u00f6k demektir. B\u00f6ri ise Kurt demektir. Bunun yan\u0131nda bu konuya ait yaz\u0131l\u0131 bilgileri pek \u00e7ok mitolojik hikayenin haricinde de, M.S 6. yy\u2019 dan kalan Bugut dikilita\u015f\u0131na kaz\u0131nm\u0131\u015f kurt kabartmalar\u0131ndan da g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n
T\u00fcrk destanlar\u0131ndaki \u00dclgen – \u00dclker veya Pleides tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131- tanr\u0131sal bir g\u00fcc\u00fc temsil ederken, g\u00f6k tanr\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer ve bir mekan olarak da nitelendirilmektedir.<\/p>\n
Orta Asya astrolojisi\u2019nin milattan \u00f6nceki d\u00f6nemlerde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. B\u00fcy\u00fck Hun imparatorlu\u011funun astroloji sistemi var olmu\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n hepsinin ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu f\u0131rt\u0131nal\u0131 ve zor d\u00f6nemler sebebi ile bu sistemin k\u00fclt\u00fcrel varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u00fcm d\u00fcnyaya tan\u0131t\u0131lmas\u0131 pek de m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, Orta Asya\u2019da Hun ve Hun sonras\u0131 takvimler, ilk takvimler olarak kabul edilebilir. Haldey\u2019ler ise g\u00f6zlemleyebildikleri g\u00f6ky\u00fcz\u00fc cisimlerinin d\u00f6n\u00fc\u015flerini \u00f6\u011frenerek bug\u00fcn i\u00e7in bile ge\u00e7erli olan g\u00fcne\u015f ve ay takvimleri yapm\u0131\u015flard\u0131. \u0130leriki zamanlarda mevsim d\u00f6ng\u00fcleri, zirai uygulamalar ve g\u00f6\u00e7 zamanlar\u0131n\u0131n belirlenmesi i\u00e7in de bu takvimler kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Eski zamanlarda ya\u015fayan T\u00fcrk halklar\u0131 G\u00fcne\u015f\u2019 e K\u00fcn, Ay\u2019 a Ay, Merk\u00fcr\u2019 e C\u00fczen, Mars\u2019a Cetegey, J\u00fcpiter\u2019e Tennir, Sat\u00fcrn\u2019 e ise Keram ismini vermi\u015flerdir. Tuhaf olan \u015fudur ki, elimizde az da olsa bulunan kan\u0131tlardan anla\u015f\u0131l\u0131r ki, baz\u0131 T\u00fcrk efsanelerinde varl\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131l i\u00e7inde yeni yeni bulunan pek \u00e7ok g\u00f6kcisminden bahsedilmektedir. Bat\u0131n\u0131n 1939\u2018da bulmu\u015f oldu\u011fu Pl\u00fcton isimli g\u00f6kcismi, 1846\u2019da bulunan Nept\u00fcn, 1781\u2019de bulunan Uran\u00fcs, d\u00fcnyan\u0131n ikinci uydusu olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda hala pek \u00e7ok tart\u0131\u015fman\u0131n konusu olan Lillith ve \u015fu an i\u00e7in 2003\u2019 te bulunmu\u015f olan Sedna gibi.<\/p>\n
Eski T\u00fcrk astrolojisinde d\u00fcnyadan g\u00f6r\u00fcnmeyen ama tanr\u0131sal bilginin toplumsal s\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131 diye nitelendirilen baz\u0131 y\u00f6r\u00fcngelerden bahsedilir. Bunlar ; Nept\u00fcn Tepmez, Pl\u00fcton Dugun veya Dugan, Sedna veya hen\u00fcz bilemedi\u011fimiz bir y\u00f6r\u00fcnge d\u00fczlemi Anmat, Karan d\u00fcnyan\u0131n spek\u00fclatif ikinci uydusu Lillith ve \u00e7ok ilgin\u00e7tir ki, neredeyse sistemi 84 y\u0131lda dola\u015fan zaman zaman g\u00f6r\u00fcnen Kontuk isimli noktalara aittir. Elimizdeki bilgiler bu y\u00f6r\u00fcnge d\u00fczlemlerinin eski T\u00fcrklerde nas\u0131l bilindi\u011fini a\u00e7\u0131klayamamaktad\u0131r. \u0130lgin\u00e7tir ki, Nart Hunlar\u0131n\u0131n, Kara\u00e7ay astrolojisinde Karan diye nitelenen ve astrolojik anlamda soy lekesini g\u00f6steren karanl\u0131k bir tanr\u0131\u00e7ay\u0131 temsil eden ay\u0131n y\u00f6r\u00fcngesi ile kesi\u015fen bir nokta vard\u0131r. Bu nokta hakk\u0131nda 1900\u2019lerin ba\u015f\u0131nda bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yapm\u0131\u015ft\u0131r. Elimizde ne yaz\u0131k ki, Kara\u00e7ay Hunlar\u0131n\u0131n 12 gezegen, 36 y\u0131ld\u0131z grubu ve 12 bur\u00e7lu sistemi haricinde \u00e7ok da fazla yaz\u0131l\u0131 kaynak bulunmamaktad\u0131r. Hunlar\u0131n bir kolu olan Nart\u2019lar 12 y\u0131ll\u0131k \u00c7in astrolojisinin hayvan takvimi ile benzerlikleri olan bir sistem kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Eski T\u00fcrklerde 36 ara bur\u00e7, 12 ana bur\u00e7 mevcuttur. Her bir bur\u00e7 10\u2019 ar derecelik yani 10 g\u00fcnl\u00fck birer dekanata ayr\u0131lm\u0131\u015f, \u015fu an modern bat\u0131 astrolojisinde kullan\u0131lan derin ara\u015ft\u0131rmalarda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z dekanat ve deka sistemi de ilk olarak T\u00fcrkler taraf\u0131ndan ke\u015ffedilmi\u015ftir.<\/p>\n
Hatta ilgin\u00e7tir ki, bir burcun bat\u0131 astrolojisinde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6nc\u00fc, sabit, de\u011fi\u015fkenleri ile ayn\u0131 de\u011ferde nitelikleri bulunmaktad\u0131r. Eski T\u00fcrkler, yeni \u00e7a\u011fda ancak ke\u015ffedilen sistemi binlerce y\u0131l \u00f6nce kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Hun astrolojisi, 36 y\u0131ld\u0131z grubu, 36 g\u00f6ky\u00fcz\u00fc derecesi, g\u00fcne\u015fin g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde hareket etti\u011fi 36 dereceden olu\u015fur. Ortalama her bur\u00e7 10 ile 12 g\u00fcn kapsar. \u0130lk bur\u00e7 21 Mart ile bahar\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 olan Toruk\u2019tur.<\/p>\n
Hun inan\u00e7 sisteminde bir ba\u015fka \u00f6nemli say\u0131 ise 9 \u2018dur. Kainat\u2019\u0131n 9 kap\u0131s\u0131ndan bahsedilmektedir. Bunlardan d\u00fcnya, Hun dininde g\u00fcne\u015f ile birlikte 4 say\u0131s\u0131n\u0131 temsil eder. G\u00fcne\u015fi de sayarsak G\u00fcne\u015f, Merk\u00fcr, Ven\u00fcs ve D\u00fcnya ile 4 say\u0131s\u0131na zaten ula\u015f\u0131r\u0131z. \u0130lgin\u00e7 olan \u015fudur ki, modern astronomi 9 Pl\u00fcton dahil , Kupier ku\u015fa\u011f\u0131na kadar olan alanda 9 gezegenden olu\u015fan bir astronomik yap\u0131y\u0131 kabul eder. Hepimiz ilkokulda \u00f6\u011frenmi\u015fizdir ki, g\u00fcne\u015f sisteminde 9 gezegen vard\u0131r ve d\u00fcnya 3. gezegendir. 4 say\u0131s\u0131 asl\u0131nda Hun T\u00fcrklerinde \u201c3\u2019ten sonra gelen\u201d olarak kabul edilir. Ve her \u015fey 4 \u00e7arpan \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bunlar ise ate\u015f, toprak hava ve su 4 kutsal element, ilkbahar, sonbahar, yaz ve k\u0131\u015f \u015feklinde 4 mevsim ile sembolize edilir.<\/p>\n
Hun ve Uygur T\u00fcrklerinde 9 defa 4 g\u00fcne\u015f y\u0131l\u0131 ya\u015fayan insan art\u0131k yeti\u015fkindir. 18 defa 4 g\u00fcne\u015f y\u0131l\u0131 ya\u015fayan insan ise, bedeninden art\u0131k ya\u015fam enerjisinin \u00e7ekildi\u011fi g\u00fc\u00e7s\u00fcz bir bireydir. Bunlarda 9 , 4 ve 36 ve onlar\u0131n \u00e7arp\u0131lmas\u0131ndan olu\u015fan say\u0131lar \u00e7e\u015fitli \u015fekilde mitolojik motiflerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. 36; asl\u0131nda do\u011fumdan itibaren her y\u0131l bir burcu temsil ederek ula\u015f\u0131lan 36 ya\u015f ile ilgilidir. 36 bunlar\u0131 temsil ederken 9; g\u00fcne\u015f sistemindeki gezegen say\u0131s\u0131n\u0131 , 4 ise g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde g\u00fcne\u015fin kendisini g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu 4 evreyi yani mevsimleri temsil eder. Bunun yan\u0131nda eski Hun kay\u0131tlar\u0131 9 ve 4 say\u0131s\u0131 ve 36\u2019n\u0131n \u00e7ocuk do\u011fumu ve ay d\u00f6ng\u00fcs\u00fc ile de alakal\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir. Bildi\u011fimiz bir \u015fey vard\u0131r; insan annesinin karn\u0131nda 36 hafta yani 4×9 ay kalmaktad\u0131r.<\/p>\n
G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi \u0130slam \u00f6ncesi T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fc, \u00e7ok derin anlamlar\u0131 olan arketiplere ve mitolojik de\u011ferlere sahiptir. Baz\u0131 astronomik ger\u00e7eklikler mitolojik bilgilerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda gizlenmi\u015f, kulaktan kula\u011fa yay\u0131larak t\u00fcm toplumun bilincine kaz\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn derinliklerini inceledi\u011fimizde buna benzeyen pek \u00e7ok ilgin\u00e7 detay ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde yapt\u0131\u011f\u0131m bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n devam\u0131n\u0131 sizlerle payla\u015faca\u011f\u0131m. G\u00fcne\u015fin hareketlerinin, Ven\u00fcs\u2019\u00fcn 8 y\u0131ll\u0131k \u00f6zel d\u00f6ng\u00fclerinin, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcndeki J\u00fcpiter ve Sat\u00fcrn kavu\u015fumlar\u0131n\u0131n, \u00f6nemli sosyal olaylara sebebiyet verdi\u011fine dair ilgin\u00e7 bilgilerin detaylar\u0131n\u0131 dizinin devam\u0131nda yazaca\u011f\u0131m. S\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 gelen; k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn tarihsel motiflerinde var olan mitolojik karakterlerin, astronomik ve astrolojik semboller ile \u00f6rt\u00fc\u015fmesidir.<\/p>\n
Bug\u00fcn hala elimizde yaz\u0131l\u0131 kay\u0131tlar \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 olmak ile birlikte, toplumsal haf\u0131zalara kaz\u0131nm\u0131\u015f bir \u015fekilde baz\u0131 gelenekleri takip eden Yakut T\u00fcrkleri, ge\u00e7mi\u015ften gelen geleneklerimizi devam ettirmekte. Sibirya \u00f6tesi halklar\u0131 diye nitelendirdi\u011fimiz gizemli ve kadim uygulamalara sahip bu halk\u0131n ayn\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fc hareketlerini incelemeye devam etti\u011fi, eski Hun sistemi ile ayn\u0131 kozmolojiyi kulland\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. \u00d6yle ki, Yakut kam\u2019lar\u0131 ( \u015eamanlar\u0131 ) bizler ile e\u015f zamanl\u0131 olarak baz\u0131 astrolojik gezegen d\u00f6ng\u00fclerini kullanmaktad\u0131r. \u015eimdi soruyorum; atalar\u0131m\u0131z\u0131n binlerce y\u0131l \u00f6nceki bilgisi ile \u015fu an bilimsel diye nitelendirdi\u011fimiz g\u00f6zlemler ile bile 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda ancak buldu\u011fumuz ve Sedna diye nitelendirdi\u011fimiz g\u00f6k cismini bilmeleri, Uran\u00fcs\u2019\u00fcn rotasyonlar\u0131 hakk\u0131nda kay\u0131t tutmalar\u0131 ( ki Uran\u00fcs g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclememektedir ) 1900\u2019lerin ba\u015f\u0131nda t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 aya\u011fa kald\u0131ran d\u00fcnyan\u0131n ikinci uydusu ile ilgili bilgileri bilmeleri nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ?<\/p>\n