{"id":172,"date":"2015-06-18T17:46:34","date_gmt":"2015-06-18T14:46:34","guid":{"rendered":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/?p=172"},"modified":"2016-08-21T15:12:21","modified_gmt":"2016-08-21T12:12:21","slug":"osmanlida-cadilar-vampirler-ve-buyuculer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/2015\/06\/osmanlida-cadilar-vampirler-ve-buyuculer\/","title":{"rendered":"Osmanl\u0131\u2019da Cad\u0131lar Vampirler ve B\u00fcy\u00fcc\u00fcler"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Evliya \u00c7elebi\u2019nin Anlat\u0131m\u0131yla; Osmanl\u0131 Devrinde Cad\u0131lar, Vampirle, T\u0131ls\u0131mlar ve B\u00fcy\u00fcc\u00fcler:<\/p>\n<p>Her konuda anlatacak bir hik\u00e2yesi olan Evliya \u00c7elebinin elbette \u201csihir\u201d, \u201cb\u00fcy\u00fc\u201d ve \u201ccad\u0131lar\u201d hakk\u0131nda da anlatacak bir \u015feyleri vard\u0131r. Seyahati boyunca kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 pek \u00e7ok egzotik hik\u00e2yeyi,\u00a0 \u015fahit oldu\u011fu t\u0131ls\u0131m, cad\u0131, b\u00fcy\u00fc, b\u00fcy\u00fcc\u00fc olaylar\u0131n\u0131 ve g\u00f6zlemledi\u011fi do\u011fa\u00fcst\u00fc varl\u0131klar\u0131 eserinde anlat\u0131r.<\/p>\n<p>Kendinden \u00f6nceki t\u0131ls\u0131m ve efsanelere at\u0131fla tecr\u00fcbe etti\u011fi bu hadiseleri yorumlar.\u00a0 Hatta bilinen en eski \u201cVampir\u201d hik\u00e2yelerinden birini onun nakletti\u011fi, bu y\u00f6n\u00fcyle klasik \u201cDracula\u201d \u00f6yk\u00fclerine temel te\u015fkil etti\u011fi konusunda t\u00fcm tarih\u00e7iler hemfikirdir.<\/p>\n<p>Evliya \u00c7elebi Seyahatnamesinin \u00e7e\u015fitli b\u00f6l\u00fcmlerinde \u201charikulade hadiseler\u201d\u00a0 dedi\u011fi bu olaylara dair pek \u00e7ok de\u011fi\u015fik anlat\u0131mlar yapar.<\/p>\n<p>Meydanlarda, pa\u015fa konaklar\u0131nda, ziyafet ve \u015fenliklerde \u015fahit oldu\u011fu sihirbazl\u0131k, hokkabazl\u0131k, madrabazl\u0131k gibi g\u00f6sterilerden bahsederken bunlar\u0131n \u201ctema\u015fa\u201d \u2013 \u201cg\u00f6steri\u201d y\u00f6n\u00fcn\u00fc vurgular. Fakat Evliya\u2019n\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 3 farkl\u0131 Cad\u0131, B\u00fcy\u00fc, B\u00fcy\u00fcc\u00fc olay\u0131 vard\u0131 ki olaylar\u0131 \u015fahsi tecr\u00fcbelerine dayand\u0131rarak ve hakikat ile sarmalayarak, \u015fahitler huzurunda ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Evliya \u00c7elebi deyince akl\u0131m\u0131za hep \u201cdamdan dama atlarken donan kedi\u201d hik\u00e2yesi gelir. H\u00e2lbuki Evliya\u2019n\u0131n seyahatnamesinde daha ne \u201ctantanal\u0131\u201d olaylar vard\u0131r da bilinmez. Seyahatname bizde unutulup gitmi\u015fken 1830\u2019lerde Avrupal\u0131larca ke\u015ffedilir.<\/p>\n<p>\u0130lk olarak Alman tarih\u00e7i Hammer\u2019in dikkatini \u00e7eker ve \u015f\u00f6hret bulur. Eserden \u0130ngilizce, Almanca, Yunanca, Ermenice dillerinde se\u00e7kiler yay\u0131nlan\u0131r.\u00a0 Anavatan\u0131nda ise Evliya sans\u00fcre u\u011frar, s\u00fcrmen alt\u0131 edilir.\u00a0 Tam bir bask\u0131s\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ise 150 y\u0131l beklemek gerekecektir.<\/p>\n<p>Evliya, 17 as\u0131r ba\u011flar\u0131nda yani imparatorlu\u011fun en mutantan zaman\u0131nda \u0130stanbul, Unkapan\u0131\u2019nda d\u00fcnyaya gelir. Arap\u00e7a, Fars\u00e7a, Rumca, Latince \u00f6\u011frenir, haf\u0131z olur, 25 ya\u015f\u0131na kadar \u0130stanbul\u2019daki tahsil hayat\u0131 devam eder. Fakat i\u00e7indeki gezip g\u00f6rmek tutkusuyla k\u0131vranmaktad\u0131r. Evliya bu husuta\u00a0 \u201cPeder \u00fc m\u00e2der ve \u00fcst\u00e2d birader kahr\u0131ndan nas\u0131l kurtulur da cihange\u015ft olurum\u201d demektedir.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece Evliya\u2019n\u0131n 70 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn 51 y\u0131l\u0131n ge\u00e7irece\u011fi bir diyardan ba\u015fka bir diyara uzanan, 257 \u015fehir,\u00a0 7 iklim 18 padi\u015fahl\u0131k tutan gezisi ba\u015flar. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda evlenmeye ise vakit bulamaz. Gezip g\u00f6rd\u00fcklerini, ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7en olaylar\u0131 ve kendisine anlat\u0131lanlar\u0131 ak\u0131c\u0131 dili ve ilgi \u00e7ekici \u00fcslubuyla \u201cSeyahatname\u201d ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi eserinde yaz\u0131ya d\u00f6ker.\u00a0 10 cilt 4 bin sayfal\u0131k eser b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya tarihinin en ilgin\u00e7 kaynaklar\u0131ndan biridir.<\/p>\n<p>\u201cSeyahat ya Resulullah.\u201d<\/p>\n<p>Evliya \u00c7elebi, seyahatlerinin sebebini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir r\u00fcyaya ba\u011flar. Bu r\u00fcyaya g\u00f6re \u0130stanbul\u2019da Yemi\u015f \u0130skelesi civar\u0131ndaki Ahi \u00c7elebi Camii\u2019nde kalabal\u0131k bir cemaatle birlikte Hz. Muhammed\u2019i g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Tam bu s\u0131rada heyecana kap\u0131l\u0131r ve \u201c\u015eefaat ya Resulullah\u201d diyece\u011fi yerde \u201cSeyahat ya Resulullah\u201d der. Bunun \u00fczerine Hz. Peygamber tebess\u00fcm ederek Evliya \u00c7elebi\u2019ye \u015fefaatide, seyahati de m\u00fcjdeler. B\u00f6ylece seyyahatlerinin bahanesi bu r\u00fcya olur.<\/p>\n<p>Evliya Seyahatnamesinde,\u00a0 D\u00fcnyada 12 b\u00fcy\u00fck \u015fehir oldu\u011fundan s\u00f6z eder ve sayar, Viyana, Prag K\u00f6sece Paris, Edirne, Bursa, Kahire, Halep, \u015eam ve tabi ki \u0130stanbul.<\/p>\n<p>Yine, Hazerfen Ahmet \u00c7elebi\u2019nin kanat takarak Galata Kulesi\u2019nden \u00dcsk\u00fcdar Do\u011fanc\u0131lar meydan\u0131na u\u00e7u\u015funu yazan tek kaynak odur.\u00a0 Legari Hasan \u00c7elebi\u2018nin yapt\u0131\u011f\u0131 roketle fezaya do\u011fru yolculu\u011fu da bir tek Evliya\u2019n\u0131n eserinde ge\u00e7mektedir.<\/p>\n<p>Bunlar\u0131n yans\u0131ra iyi bir dil bilinci olarak kendi d\u00f6neminin T\u00fcrk\u00e7esini, gitti\u011fi yerlerde konu\u015fulan T\u00fcrk\u00e7enin a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 bize aktarmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Mesela Kayseri de k\u00f6yl\u00fclerin o d\u00f6nemde daha yeni yeni moda olmaya ba\u015flayan kahveye bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 onlar\u0131n \u015fivesini hi\u00e7 bozmadan nakleder;\u00a0 \u201cG\u0131ll\u0131 g\u0131\u00e7l\u0131 \u015faarl\u0131lar kayfe \u00f6rp\u00fcrdetirler\u201d.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Cad\u0131lar Sava\u015fa Tutu\u015fuyor:<\/strong><\/span><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/11060300_1557122191228317_6575515184061878106_n.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-medium wp-image-173 alignleft\" src=\"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/11060300_1557122191228317_6575515184061878106_n-300x285.jpg\" alt=\"11060300_1557122191228317_6575515184061878106_n\" width=\"300\" height=\"285\" srcset=\"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/11060300_1557122191228317_6575515184061878106_n-300x285.jpg 300w, https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/11060300_1557122191228317_6575515184061878106_n.jpg 390w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Evliya \u00c7elebi, hicri 1076 \u015fevvalinin 20. gecesi Hatukay \u00c7erkez diyar\u0131n\u0131n 300 k\u00fcsur haneli Pedsi k\u00f6y\u00fcnde cad\u0131lar\u0131n g\u00f6ky\u00fcz\u00fcndeki sava\u015f\u0131na \u015fahit olur. Zifiri karal\u0131k bir gecede y\u0131ld\u0131r\u0131mlar aniden k\u0131yametler gibi kopmaya ba\u015flar. Ortal\u0131k \u00c7erkez kad\u0131nlar\u0131n nak\u0131\u015f i\u015fleyebilecekleri kadar ayd\u0131nlan\u0131r.<\/p>\n<p>Durumdaki harikuladeli\u011fi sezen Evliya civardaki \u00c7erkezlere sorup, \u201cvallahi y\u0131lda bir defa b\u00f6yle karakoncolos gecesi olur,\u00a0 \u00c7erkez oburlar\u0131 (cad\u0131lar\u0131) ile Abaza oburlar\u0131 g\u00f6klere u\u00e7up ceng-i azim eder, vuru\u015furlar\u201d cevab\u0131n\u0131 al\u0131r. Sonrada d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p korkmadan seyr-i tema\u015fa etmesi tavsiye edilir.<\/p>\n<p>Yetmi\u015f, Seksen ki\u015fiyle birlikte d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kan Evliya,\u00a0 b\u00fcy\u00fck a\u011fa\u00e7lar, k\u00fcpler tekneler, has\u0131rlar araba tekerleri, f\u0131r\u0131n s\u00f6ykeleri ve daha nice benzer e\u015fyalara binmi\u015f Abaza cad\u0131lar\u0131yla, at ve s\u0131\u011f\u0131r le\u015flerine, deve \u00f6l\u00fclerine binmi\u015f, ellerinde y\u0131lanlar, at deve kelleleri olan \u00c7erkez cad\u0131lar\u0131n\u0131n sava\u015fa tutu\u015ftu\u011funu hayerler i\u00e7erisinde g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Tam 6 saat s\u00fcren bu vuru\u015fmada kulaklar\u0131 sa\u011f\u0131r eden bir g\u00fcr\u00fclt\u00fc ortal\u0131\u011f\u0131 kaplar. Havadan yere ke\u00e7e, s\u0131r\u0131k, k\u00fcp, Tekne, kap\u0131 gibi e\u015fya par\u00e7alar\u0131yla, araba tekerleri, en nihayet at, insan ve sair hayvan uzuvlar\u0131 ya\u011fmaktad\u0131r.\u00a0 7 Abaza oburu ve 7 \u00c7erkez oburuyla sarma\u015f\u0131p yere d\u00fc\u015ferse, \u00c7erkez cad\u0131lar\u0131 hemen 2 Abaza cad\u0131y\u0131 kanlar\u0131n\u0131 emerek \u00f6ld\u00fcr\u00fcr ve \u00f6l\u00fclerini ate\u015fe atarlar.\u00a0 Horozlar\u0131n \u00f6tmesiyle biten sava\u015f\u0131n ard\u0131ndan oburlar (Cad\u0131lar) da giderler.<\/p>\n<p>Evliya b\u00f6yle hik\u00e2yelere dair gayet \u201cm\u00fcnkir\u201d oldu\u011funu fakat kendisiyle birlikte bilc\u00fcmle zevat\u0131nda bunu g\u00f6r\u00fcp hayretler i\u00e7inde kald\u0131klar\u0131n\u0131 belirterek, ahalinin de 40 \u2013 50 y\u0131ldan beridir bu denli \u015fedid bir \u201ckarakoncolos gecesi\u201d g\u00f6r\u00fclmediklerini s\u00f6yler.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\u0130nsan Kan\u0131 \u0130\u00e7en \u201c\u00d6l\u00fc\u201d Cad\u0131lar (Zombiler)<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Evliya \u00c7elebi anlat\u0131lanlara g\u00f6re bu diyarda karakancolos gecelerinde ortaya \u00e7\u0131kan ve insan kan\u0131 i\u00e7en cad\u0131lar oldu\u011funu da yazar. Halk\u0131n Evliya\u2019ya anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, baz\u0131 gecelerde cad\u0131lar musallat olduklar\u0131 ki\u015finin kan\u0131n\u0131 i\u00e7ip hasta etmektedirler.<\/p>\n<p>E\u011fer kan\u0131 i\u00e7ilenin kimsesi yoksa yata\u011fa d\u00fc\u015fer ve \u00f6l\u00fcr. Varsa, hasta yak\u0131nlar\u0131 bir \u201ccad\u0131c\u0131\u201d ile mezarl\u0131klar\u0131 dolan\u0131p cad\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, topra\u011f\u0131 e\u015filmi\u015f mezar\u0131 ararlar. Bulup, mezar\u0131 kaz\u0131d\u0131klar\u0131nda adam\u0131n kan\u0131n\u0131 i\u00e7ti\u011finden g\u00f6zleri kan \u00e7ana\u011f\u0131 misali \u201cp\u00f6rtlemi\u015f\u201d cad\u0131 le\u015fi te\u015fhis edilir.<\/p>\n<p>Bu halde, cad\u0131 hemen mezardan \u00e7\u0131kar\u0131larak \u201cg\u00f6be\u011fine\u201d uzunca b\u00f6\u011f\u00fcrtlen kaz\u0131\u011f\u0131 \u00e7ak\u0131l\u0131r. Hayattaki ba\u015fka bir cad\u0131n\u0131n ruhu bu bene de hulul etmesin (ge\u00e7mesin) diye de ate\u015fte yak\u0131l\u0131r. Allah\u2019\u0131n emriyle cad\u0131n\u0131n sihri bat\u0131l olup, kan\u0131 emilen adam tez vakitte \u015fifa bulur.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\u0130nsan Kan\u0131 \u0130\u00e7en \u201cYa\u015fayan\u201d Cad\u0131lar (Vampirler)<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Yine Evliya \u00c7elebi\u2019nin anlat\u0131lanlardan nakletti\u011fine bu diyarlarda ya\u015fayan cad\u0131larda vard\u0131r ki halk\u0131n aras\u0131nda gezer de bilinmez. Fakat vakti zaman\u0131 gelip kudurunca, tuttu\u011fu birinin kula\u011f\u0131 arkas\u0131ndan kad\u0131n\u0131 emer. Adam g\u00fcn be g\u00fcn hasta olur. Derhal akrabalar\u0131 bir \u201ccad\u0131 \u00fcstad\u0131\u201d bulup k\u00f6y, kasaba \u015fehir \u015fehir dolan\u0131p g\u00f6zleri kan i\u00e7mekten kan \u00e7ana\u011f\u0131na d\u00f6nm\u00fc\u015f cad\u0131y\u0131 aralar ki yakalay\u0131p zincire vuralar.<\/p>\n<p>3 g\u00fcn 3 gece zincire vurulan cad\u0131, yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve cad\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 itiraf etti\u011finde hemen yat\u0131r\u0131l\u0131p g\u00f6be\u011fine b\u00f6\u011f\u00fcrtlen kaz\u0131\u011f\u0131 \u00e7ak\u0131l\u0131r. \u00c7\u0131kan kan, kan\u0131 emilmi\u015f adam\u0131n y\u00fcz\u00fcne g\u00f6z\u00fcne s\u00fcr\u00fcl\u00fcnce hasta derhal \u015fifa bulur. Cad\u0131n\u0131n le\u015fi de ate\u015fe at\u0131l\u0131p yak\u0131l\u0131r.\u00a0 Bu cad\u0131l\u0131k derdi taundan (vebadan) fenad\u0131r, Moskof, Leh, \u00c7ek taraflar\u0131nda hayli yayg\u0131nad\u0131r vesselam.<\/p>\n<p>Dr. Stefanos Yerasimos, Evliy\u00e2 \u00c7elebi\u2019nin Kafkaslara dair bu anlat\u0131s\u0131nda egzotizminin izlerini aramaktad\u0131r. Yerasimos\u2019a g\u00f6re Osmanl\u0131lar\u0131n Kafkaslardaki h\u00e2kimiyetinin k\u0131sa s\u00fcrm\u00fc\u015f olmas\u0131 ve y\u00f6reye fazla ilgi g\u00f6stermeyi\u015fleri buray\u0131 Osmanl\u0131lar i\u00e7in egzotik bir iklime b\u00fcr\u00fcnd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u00a0\u00a0 Bu nedenle Yerasimos, \u201chavalarda atlarla u\u00e7u\u015fan cad\u0131lar\u201d , \u201ccesetlere saplanan kaz\u0131klar\u201d,\u00a0 \u201czincire vurulan vampir hik\u00e2yeleri\u201d Evliy\u00e2\u2019n\u0131n egzotik bir co\u011frafyaya do\u011fa\u00fcst\u00fc mit ve efsaneleri yerle\u015ftirme ihtiyac\u0131ndan do\u011fmu\u015f olabilece\u011fini sorgular.<\/p>\n<p>Ancak Dr. Ba\u015fak \u00d6zt\u00fcrk Bitik, s\u00f6z konusu eser Seyahatn\u00e2me olunca \u201cegzotizm\u201d se\u00e7ene\u011fine kolayl\u0131kla evet demenin \u00e7ok da m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek; Evliy\u00e2\u2019n\u0131n \u015fahit oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011fi ikinci cad\u0131 vakas\u0131, Osmanl\u0131lar i\u00e7in pek de egzotik olamayan bir mek\u00e2nda, Bulgaristan\u2019\u0131n bir k\u00f6y\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izer.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>B\u00fcy\u00fcc\u00fc Kad\u0131n ve Karakoncolos:<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Evliya \u00c7elebi, Rumeli\u2019de (Bulgaristan\u2019da) \u00c7al\u0131kkavak k\u00f6y\u00fcnde, bir \u201ckefere\u201d hanesinde konaklamakta ve ate\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda istirahat etmektedir. Kap\u0131dan i\u00e7eri sa\u00e7\u0131 ba\u015f\u0131 da\u011f\u0131n\u0131k, \u00e7irkin y\u00fczl\u00fc, ya\u015fl\u0131 bir acuze kad\u0131n girer. \u00c7ekinmeden gelip ate\u015fim ba\u015f\u0131na oturur ve kendi lisan\u0131nda k\u00fcf\u00fcrler savurmaya ba\u015flar.<\/p>\n<p>Evliya, \u00f6nce d\u0131\u015far\u0131daki adamlar\u0131n\u0131n kad\u0131n\u0131 k\u0131zd\u0131rm\u0131\u015f olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve \u00e7a\u011f\u0131rt\u0131p sual etti\u011finde, \u201cha\u015fa bir \u015feyden haberimiz yoktur\u201d cevab\u0131n\u0131 al\u0131r. Sonra bu acuzenin etraf\u0131na k\u0131zl\u0131 erkekli 7 \u00e7ocuk gelip onlar dahi ate\u015fin etraf\u0131n\u0131 saralar ve hep birlikte \u201c\u00e7a\u011f\u0131l\u201d \u201c\u00e7a\u011f\u0131l\u201d Bulgarca konu\u015fmaya ba\u015flarlar. Evliya ise \u201cne garip tema\u015fad\u0131r\u201d diyerek bunlar\u0131 seyre koyulur.<\/p>\n<p>Gece yar\u0131s\u0131 olunca \u00e7\u0131kan g\u00fcr\u00fclt\u00fc ve pat\u0131rt\u0131lar Evliya\u2019y\u0131 uykusundan hoplat\u0131r. Evliya, acuze kad\u0131n\u0131n kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131p i\u00e7eri girdi\u011fini ve ocaktan ald\u0131\u011f\u0131 bir avu\u00e7 k\u00fcl\u00fc fercine s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcr. Sonra k\u00fcle bir efsun okuyarak ocak ba\u015f\u0131nda yatan bu 7 \u00e7ocu\u011fun \u00fczerine sa\u00e7ar. Yedisi birden iri pili\u00e7lere d\u00f6n\u00fc\u015ferek \u201cciv\u201d, \u201cciv\u201d, \u201cciv\u201c demeye ba\u015flarlar. Hemen elinde kalan k\u00fclleri kendi ba\u015f\u0131na serpince o an b\u00fcy\u00fck bir tavuk olup \u201cguruk\u201d,\u00a0 \u201cguruk\u201d diyerek kap\u0131dan \u00e7\u0131kar\u0131 \u00e7\u0131kar. Pili\u00e7ler dahi ard\u0131 s\u0131ra \u00e7\u0131karlar.<\/p>\n<p>O an evliya, \u201cBre o\u011flan\u201d diye feryat etti\u011finde, adamlar\u0131 hemen ko\u015fup gelirler ve burnundan kan bo\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrler.\u00a0 Evliya ise onlara, \u201cbu ne haldir bre, d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131n bak\u0131n hele bir k\u00fct\u00fcrtd\u00fcr kopuyor\u201d der.<\/p>\n<p>D\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kan adamlar g\u00f6r\u00fcrler ki, tavuk ve pili\u00e7ler atlar aras\u0131nda gezinmekte, atlar ise birbirleri \u00fczerine yar\u0131\u015f\u0131p kendilerini helak etmektedirler. K\u00f6ydeki \u201ckefereler\u201d ise durumdan haberdar olup, gelip hemen atlar\u0131 ba\u011flarlar. Cad\u0131 ve tavuklar ise bir tarafa gider.<\/p>\n<p>Bundan sonras\u0131n\u0131 Evliya\u2019n\u0131n adam\u0131 \u015f\u00f6yle anlatt\u0131r;\u00a0 \u201cBir bakt\u0131k ki bir kefere, zekerini \u00e7\u0131karm\u0131\u015f tavuklar\u0131n \u00fczerine sepe sepe i\u015femektedir. O an sekiz tavuk ben\u00ee \u00e2dem (insan) olup biri yine o ihtiyar acuze oldu ve o i\u015feyen kefere ve sair kefereler acuze kad\u0131n\u0131, \u00e7ocuklar\u0131 kollar\u0131ndan tutup d\u00f6ve d\u00f6ve ve bir tarafa g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Ard\u0131 s\u0131ra gidip bakt\u0131k ki me\u011fer vard\u0131klar\u0131 yer kilise imi\u015f. Hatunu papaza teslim edip papaz okuyup \u00fcfleyerek \u2018afaroz-u mandolos\u2019 eyledi.\u201d<\/p>\n<p>Evliya anlat\u0131s\u0131na \u015f\u00f6yle devam eder; \u2018\u2019Bu olay \u00fczerine adamlar\u0131m yemin verdiler.\u00a0 \u2018Antepli M\u00fcezzin Mehmet Efendi ve adamlar\u0131, Matarac\u0131ba\u015f\u0131 ve adamlar\u0131 hepsi bu olay\u0131 g\u00f6r\u00fcp tavu\u011fun insan oldu\u011funa \u015fahit oldular\u2019 dediler.\u2019\u2019<\/p>\n<p>O gece sabaha kadar korkumdan veya kan\u0131m\u0131n hareketinden burnumun kan\u0131 dinmedi. Ta vakit sabah oldu\u011funda kandan kurtuldum. Sonra m\u00fcezzin ve matarac\u0131n\u0131n adamlar\u0131n\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p sordum\u00a0 -Vallahi ak\u015fam tavuklar\u0131n \u00fczerine o Bulgar kefere i\u015feyince tavuklar adam oldu. \u0130sterseniz i\u015feyen herifi getirelim.- dediler. Ben de \u2018Can\u0131m, haydi getirin.\u2019 dedim.<\/p>\n<p>Gelen Bulgar g\u00fclerek; \u2018Sultan\u0131m, o kar\u0131 ba\u015fka soydur, y\u0131lda bir kere k\u0131\u015f geceleri \u00f6yle karakoncolos olurdu ama bu y\u0131l tavuk oldu, kimseye zarar\u0131 yoktur.\u2019\u00a0 deyip gitti. \u0130\u015fte bu hakir mezk\u00fbr \u00c7al\u0131kkavak\u2019ta b\u00f6yle bir tema\u015faya \u015fahadet edip akl\u0131m ba\u015f\u0131mdan gide yazd\u0131 ve \u00c7al\u0131kkavak balkan\u0131\u2019n\u0131n h\u00e2l\u2011i ahv\u00e2l\u2011i p\u00fbr-mel\u00e2li b\u00f6yledir,\u00a0 Hud\u00e2 h\u0131fz ide\u201d diyerek anlat\u0131y\u0131 noktalar.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>K\u0131r\u0131m D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc Tatar B\u00fcy\u00fcs\u00fc:<\/strong><\/span><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/11081017_1557122234561646_507108600821968760_n.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-medium wp-image-174 alignright\" src=\"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/11081017_1557122234561646_507108600821968760_n-300x284.jpg\" alt=\"11081017_1557122234561646_507108600821968760_n\" width=\"300\" height=\"284\" srcset=\"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/11081017_1557122234561646_507108600821968760_n-300x284.jpg 300w, https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/11081017_1557122234561646_507108600821968760_n.jpg 477w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Harap viran k\u00f6yler beldeler ge\u00e7ip, y\u0131lan, \u00e7\u0131yan ve kargalara mesken y\u0131k\u0131k kaleler a\u015fan Evliya \u00c7elebi ve beraberindekiler bu kez Tatar vilayetinden \u0130stanbul\u2019a d\u00f6nmektedir. Yolda, art\u0131k \u00e7ar\u015f\u0131, pazar, d\u00fckk\u00e2n ve hamamlar\u0131 kalmam\u0131\u015f bir zamanlar\u0131n m\u00e2mur \u015fehirlerinden ge\u00e7eler.\u00a0 Bir su de\u011firmeninden ba\u015fka ne han ne hamam ne ba\u011f ne de bah\u00e7elere rastlarlar.<\/p>\n<p>H\u00e2lbuki der Evliya \u201czaman-i kadimde bu vilayetler \u00e2b\u00e2d idi, amm\u00e2 \u015fimdi harab olup ak\u00e7e ve pul ve b\u00e2\u011f u b\u00e2\u011f\u00e7e ve \u00e7\u00e2rs\u00fb\u2011y\u0131 bazar ve h\u00e2n u hamm\u00e2m ve dahi kilise dahi kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Ahali ise ne k\u00e2firdir ne m\u00fcselm\u00e2n.\u201d Dedikten sonra, \u201cBu kalelerin baz\u0131lar\u0131 zaman\u0131nda de\u011ferli m\u00fccevherlerle s\u00fcslenerek yap\u0131lm\u0131\u015flarsa da Tatar eline girdikten sonra sual ne l\u00e2z\u0131m, cev\u00e2hir mi kal\u0131r? \u201d diye serzeni\u015fte bulunur.<\/p>\n<p>Evliya ve beraberindekiler,\u00a0 \u0130stanbul yolunda Azak\u2019tan do\u011fru ilerleyip Kuban nehrini ge\u00e7mek zorundad\u0131rlar. Gemi olmad\u0131\u011f\u0131ndan nehrin kenar\u0131na var\u0131p \u00e7ad\u0131r kurmak isterler, fakat so\u011fuktan donmu\u015f topra\u011fa \u00e7ad\u0131r kaz\u0131klar\u0131n\u0131n girmesi bile m\u00fcmk\u00fcn olmaz.<\/p>\n<p>Bu esnada deh\u015fetli bir r\u00fczg\u00e2r esmeye ba\u015flar.\u00a0 \u00c7ad\u0131rlar\u0131 havaya savurup arabalar\u0131 ba\u015f a\u015fa\u011f\u0131 eder, atlar \u00f6teye beriye ko\u015fu\u015fup ortal\u0131k bir anda \u201cherc\u00fcmer\u00e7\u201d olur. Yanlar\u0131ndaki \u201cK\u0131r\u0131m gazileri\u201ceyvah\u201d \u00e7ekip \u201csihre u\u011frad\u0131k\u201d diye fery\u00e2d-\u0131 figan ederken Mehmed Pa\u015fa mahiyetine muavvizeteyn surelerini (Felak ve Nas) okumalar\u0131n\u0131 emreder ve nihayet r\u00fczg\u00e2r s\u00fck\u00fbnet buldur. Devam\u0131n\u0131 Evliya\u2019dan dileyelim;<\/p>\n<p>Ard\u0131ndan bir k\u00f6se Kalmuk Tatar\u0131 \u00e7\u0131ka geldi ve Pa\u015fa\u2019ya:\u00a0 \u201cPa\u015fa bana zarar\u0131n\u0131n dokunmayaca\u011f\u0131na yemin ver\u201d dedi. Pa\u015fa da Kuran\u2019a el vurup yemi etti. Bunun \u00fczerine Kalmuk:<\/p>\n<p>\u2018Sultan\u0131m, sizin ba\u015f\u0131n\u0131za r\u00fczg\u00e2r\u0131, k\u0131z\u0131l k\u0131yameti koparan, bu kadar arabalar\u0131, \u00e7ad\u0131rlar\u0131 yere vuran bendim ki marifetimi size iz\u00e2r edeyim istedim. \u0130mdi, e\u011fer bu nehri a\u015fmak niyetindeyseniz, bana bir at, bir k\u00fcrk ve y\u00fcz kuru\u015f verin. Yine k\u0131z\u0131l k\u0131yamet kopar\u0131p ve bu suyu dondurup, buz h\u00e2line koyay\u0131m. C\u00fcmleniz selametle kar\u015f\u0131ya ge\u00e7ip, maksad\u0131n\u0131za nail olas\u0131n\u0131z\u201d dedi.<\/p>\n<p>B\u00ee\u00e7are Mehmet Pa\u015fa, \u2018Bre medet, \u00f6yle olsun hadi!\u2019 deyip, Kalmuk\u2019un istedikleri verdirtti. Kalmuk, at\u0131n\u0131 al\u0131p, bir tarafa ba\u011flad\u0131 ve orman i\u00e7ine do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fc.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Kalmuk Tatar\u0131\u2019n\u0131n Sihirleri:<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Adam\u0131m ard\u0131ndan orman\u0131n i\u00e7ine gizlice s\u00fcz\u00fclen Evliya \u00c7elebi Kalmuk\u2019un yapt\u0131klar\u0131n\u0131 gizlendi\u011fi yerden hayretle izliyordu.\u00a0 Kalmuk Tatar\u0131 bir a\u011fac\u0131n dibinde def-i hacet edip k\u0131\u00e7\u0131n\u0131 yukar\u0131 \u00e7evirip kar \u00fcst\u00fcnde taklalar atarak bir tak\u0131m hareketler yapt\u0131. Sonra ellerini yere koyup ayaklar\u0131n\u0131 havaya kald\u0131r\u0131p, necasetini aln\u0131na s\u00fcrerek bir m\u00fcddet bu \u015fekilde durdu.<\/p>\n<p>Birden do\u011fu, bat\u0131 ve kuzey taraflar\u0131ndan kara bulutlar topla\u015f\u0131p, g\u00f6k g\u00fcrlemesi ve \u015fim\u015fek ile bir b\u00fcy\u00fck r\u00fczg\u00e2r koptu. Kalmuk B\u00fcy\u00fcc\u00fcs\u00fc, necasetinin etraf\u0131nda \u00fc\u00e7 d\u00f6rt defa d\u00f6n\u00fcp, eliyle par\u00e7alar al\u0131p havaya savurduk\u00e7a y\u0131ld\u0131r\u0131mlar \u00e7ak\u0131p k\u0131yametler kopar oldu.<\/p>\n<p>Bu s\u0131rada askerler, Pa\u015fa\u2019n\u0131n emriyle topla\u015f\u0131p buz kesen nehirden kar\u015f\u0131ya ge\u00e7meye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Fakat D\u00eev\u00e2n efendisi ve mutaass\u0131p birka\u00e7 z\u00e2t ise sihir tesiriyle olu\u015fan bu buzdan ge\u00e7meye reddetmi\u015flerdi. Pa\u015fan\u0131n, ge\u00e7melerini emretmesiyle yine de Felak, Nas sureleri ve esm\u00e2\u00fc\u2019l-h\u00fcsn\u00e2lar\u0131 okuyarak ge\u00e7meye koyuldular. Ancak okuduklar\u0131 dualar sihri bozdu\u011fundan buz delindi ve bir k\u0131sm\u0131 suya d\u00fc\u015f\u00fcp bo\u011fuldu.<\/p>\n<p>Bu s\u0131rada h\u0131zla ko\u015fup gelen Kalmuk\u2019lu b\u00fcy\u00fcc\u00fc ise sihrini bozduklar\u0131 i\u00e7in ba\u015f\u0131ndaki kalpa\u011f\u0131n\u0131 yere vurup feryat \u00fc figan ba\u011f\u0131rarak Pa\u015fa\u2019ya ve buz \u00fcst\u00fcndekilere \u201cArap\u00e7a\u201d okumadan h\u0131zl\u0131 h\u0131zl\u0131 ge\u00e7melerini tembih etti.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\u00dc\u00e7 Hik\u00e2yenin de D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fckleri:<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Pertev Naili Boratav\u2019a Halk gelene\u011finde, birtak\u0131m tabiat\u00fcst\u00fc halleriyle insanlar\u0131n ya\u015fam\u0131na etki eden esrarl\u0131 varl\u0131klara inan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na, fakat bu varl\u0131klar nedense hi\u00e7bir zaman iki ki\u015fi bir arada iken belirmeyip; insana hep yaln\u0131z oldu\u011fu zamanlarda, \u00e7e\u015fitli k\u0131l\u0131klarda g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne i\u015faret eder. Ancak, Dr. Ba\u015fak \u00d6zt\u00fcrk Bitik bu durumun Evliya \u00c7elebi anlat\u0131lar\u0131 i\u00e7in pek de ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmekle birlikte \u00fc\u00e7 hik\u00e2yede de kendisine bir seyirci grubunun e\u015flik etti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izer.<\/p>\n<p>Evliya\u2019n\u0131n anlat\u0131s\u0131nda, zincirlere vurulmu\u015f cad\u0131n\u0131n; \u201cF\u00fcl\u00e2n ki\u015finin kan\u0131n\u0131 ben i\u00e7tim\u201d \u015feklinde itirafa mecbur kalmas\u0131 yahut acuze kad\u0131n\u0131n sihrinin sadece \u201cgark-gurk\u201d sesleri \u00e7\u0131karan bir tavu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fmekten ibaret olmas\u0131.\u00a0 Ya da havaya s\u00f6z\u00fcn\u00fc ge\u00e7irse bile bir Osmanl\u0131 pa\u015fas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda korkan Karluk\u2019lu b\u00fcy\u00fcc\u00fcn\u00fcn Pa\u015faya \u201cBana zarar\u0131n dokunmaz de\u011fil mi?\u201d sorusunu sormas\u0131, asl\u0131nda onlar\u0131n insan kar\u015f\u0131s\u0131ndaki aciziyetini ve g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc alayc\u0131 bir dille vurgulamaktad\u0131r. Bu ola\u011fan \u00fcst\u00fc varl\u0131klar\u0131n insana zarar veremedikleri gibi bilakis hep kendileri zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>Kaynak:<\/strong> tarihvemedeniyet.org<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Evliya \u00c7elebi\u2019nin Anlat\u0131m\u0131yla; Osmanl\u0131 Devrinde Cad\u0131lar, Vampirle, T\u0131ls\u0131mlar ve B\u00fcy\u00fcc\u00fcler: Her konuda anlatacak bir hik\u00e2yesi olan Evliya \u00c7elebinin elbette \u201csihir\u201d, \u201cb\u00fcy\u00fc\u201d ve \u201ccad\u0131lar\u201d hakk\u0131nda da anlatacak bir \u015feyleri vard\u0131r. Seyahati boyunca kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 pek \u00e7ok egzotik hik\u00e2yeyi,\u00a0 \u015fahit oldu\u011fu t\u0131ls\u0131m, cad\u0131, b\u00fcy\u00fc, b\u00fcy\u00fcc\u00fc olaylar\u0131n\u0131 ve g\u00f6zlemledi\u011fi do\u011fa\u00fcst\u00fc varl\u0131klar\u0131 eserinde anlat\u0131r. Kendinden \u00f6nceki t\u0131ls\u0131m ve efsanelere &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":175,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-172","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-paranormal-olaylar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/172","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=172"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/172\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3784,"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/172\/revisions\/3784"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/media\/175"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}