{"id":783,"date":"2015-06-21T22:52:48","date_gmt":"2015-06-21T19:52:48","guid":{"rendered":"http:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/?p=783"},"modified":"2016-01-04T16:42:33","modified_gmt":"2016-01-04T14:42:33","slug":"kelebek-kanadi-ve-kaos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/2015\/06\/kelebek-kanadi-ve-kaos\/","title":{"rendered":"KELEBEK KANADI VE KAOS"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gezegende kaotik sistemlerin i\u015fleyi\u015fine pek \u00e7ok \u00f6rnek vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, d\u00fcnyan\u0131n meteorolojik yap\u0131s\u0131n\u0131 ele alal\u0131m. Meteoroloji uzman\u0131 Edward Lorenz, 1963 y\u0131l\u0131nda yapmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda, d\u00fcnyan\u0131n meteorolojik yap\u0131s\u0131n\u0131n kaotik bir d\u00fczenle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Bilgisayar sim\u00fclasyonlar\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda Lorenz, meteorolojik d\u00fczenimizin do\u011frusal olmayan kurallarla i\u015fledi\u011fini tespit etmi\u015fti. On binlerce de\u011fi\u015fkenden olu\u015fan bir atmosferik olay\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir etki alt\u0131nda bile beklentilerin tamamen d\u0131\u015f\u0131nda sonu\u00e7lara ula\u015fabildi\u011fini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Bu olay\u0131 a\u00e7\u0131klayan en \u00fcnl\u00fc \u00f6rnek, &#8220;kelebek etkisi&#8221; ad\u0131yla bilinir.<\/p>\n<p>&#8220;Kelebek etkisi&#8221; olarak tan\u0131mlanan meteorolojik\u00a0 ke\u015fif basit\u00e7e \u015funu s\u00f6yler: Uygun ko\u015fullarda \u00c7in&#8217;de kanatlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131rpan bir kelebek bu hareketiyle ayn\u0131 anda Amerikan sahillerini d\u00f6vebilecek bir kas\u0131rgay\u0131 ba\u015flatabilmektedir. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar meteorolojik olaylar\u0131n belirli bir sebep sonu\u00e7 \u00e7izgisini takip ederek geli\u015fti\u011fini ancak do\u011frusal olmayan bir s\u0131ralamay\u0131 takip ettiklerini g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><strong>Ger\u00e7ekli\u011fin yeni d\u00fczlemi ve de\u011fi\u015fen paradigmalar:<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Ya\u015fam\u0131n b\u00fct\u00fcnsel a\u00e7\u0131dan ele al\u0131nmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi; kuantum mekani\u011fi, kaotik sistemler ve \u00e7atallanma teorilerinin incelenmesi ile birlikte yeni fizik kuramlar\u0131 aras\u0131nda da ara\u015ft\u0131r\u0131lmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p>Ger\u00e7ekli\u011fin yeni vizyonu t\u00fcm fiziksel, biyolojik, toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel fenomenlerin temelde birbirine ba\u011fl\u0131 ve birbirine dayal\u0131 olu\u015funun kavranmas\u0131na dayan\u0131r. Mevcut disiplinleri ve kavramsal s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015far ve yeni kurumlar i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirilme yolundad\u0131r.<\/p>\n<p>Yeni vizyon, atom alt\u0131 d\u00fcnyan\u0131n incelenmesiyle ortaya \u00e7\u0131kan, par\u00e7ac\u0131k ve dalgalar\u0131n bir arada hareket etmeleri ve birbirlerinden soyutlanamayacaklar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Birbirine ba\u011fl\u0131 kavram ve modeller a\u011f\u0131n\u0131 belirli bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde form\u00fclle\u015ftirmek, ayn\u0131 zamanda ona uygun toplumsal organizasyonlar geli\u015ftirmek demektir. Bu kuram ve modellerden hi\u00e7biri di\u011ferlerinden daha temel olmayacak ve hepsi de kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirleriyle uyum i\u00e7inde olacaklard\u0131r.<\/p>\n<p>Atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f birimler de\u011fildirler; tam tersine, \u00e7ok \u00f6zel bir bi\u00e7imde davrand\u0131klar\u0131n\u0131 ifade eden dalgams\u0131 olas\u0131l\u0131k kal\u0131plar\u0131d\u0131rlar. Evrenin birbirine \u00f6r\u00fcl\u00fc bir ili\u015fkiler a\u011f\u0131 olarak kavran\u0131\u015f\u0131, modern fizi\u011fin g\u00fcndeme getirdi\u011fi en b\u00fcy\u00fck iki konudan biridir. Di\u011fer konu kozmik a\u011f\u0131n, asl\u0131nda dinamik oldu\u011funun fark\u0131na var\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Maddenin dinamik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc, atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar\u0131n dalga yap\u0131s\u0131nda olmalar\u0131n\u0131n bir sonucu olarak kuantum kuram\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar ve maddenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, faaliyetinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyece\u011fini ispat eden g\u00f6recelik kuram\u0131 daha da merkezi bir yer tutar. Atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar\u0131n temel kal\u0131plar\u0131n\u0131n nitelikleri, yaln\u0131zca dinamik ba\u011flamda bir hareket, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme dayan\u0131larak anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n<p>Kuantum ve kaos gibi modem fizi\u011fin inceleme alan\u0131na giren teoriler, bilim d\u00fcnyas\u0131nda giderek g\u00fc\u00e7 kazand\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan bir de\u011fi\u015fim d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin temelleri ya\u015fam\u0131n b\u00fct\u00fcnsel a\u00e7\u0131dan ele al\u0131nmas\u0131 gereklili\u011fini giderek daha fazla ortaya koyar gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n<p>Sadece varolu\u015fun de\u011fil, g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n da b\u00fct\u00fcnsel a\u00e7\u0131dan ele al\u0131nmas\u0131 eylem, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve do\u011fru ya\u015fam bi\u00e7imleri kurma a\u00e7\u0131s\u0131ndan; insan\u0131n evrensel d\u00fc\u015f\u00fcnceyi tan\u0131mas\u0131nda ve bu bilgilerin anla\u015f\u0131labilmesinde bizlere yeni a\u00e7\u0131l\u0131mlar yapma olana\u011f\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<p><strong>Kaynak:<\/strong> Astroset<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gezegende kaotik sistemlerin i\u015fleyi\u015fine pek \u00e7ok \u00f6rnek vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, d\u00fcnyan\u0131n meteorolojik yap\u0131s\u0131n\u0131 ele alal\u0131m. Meteoroloji uzman\u0131 Edward Lorenz, 1963 y\u0131l\u0131nda yapmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda, d\u00fcnyan\u0131n meteorolojik yap\u0131s\u0131n\u0131n kaotik bir d\u00fczenle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. Bilgisayar sim\u00fclasyonlar\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda Lorenz, meteorolojik d\u00fczenimizin do\u011frusal olmayan kurallarla i\u015fledi\u011fini tespit etmi\u015fti. On binlerce de\u011fi\u015fkenden olu\u015fan bir &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":784,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-783","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuantum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/783","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=783"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/783\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3493,"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/783\/revisions\/3493"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/media\/784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=783"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kosmosmacerasi.com\/v1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}